Σημειώσεις ενός Αιτωλού

Η νίκη

2011-05-15T09:15:00.000-07:00

Οι πρόσφατες επιτυχίες της ποδοσφαιρικής ομάδας του Παναιτωλικού σκόρπισαν δικαιολογημένο ενθουσιασμό και ικανοποίηση στους Αγρινιώτες. Πράγματι στο Αγρίνιο είναι κραταιά η ανάμνηση των δαφνών και των επιτευγμάτων του ιστορικού σωματείου της πόλης αυτής, που παράλληλα με τον αθλητισμό υπηρέτησε κάποτε και την εκπαίδευση με την ίδρυση και συντήρηση νυκτερινών σχολών. Που εξηγεί ως ένα βαθμό τον ενθουσιασμό. Μπορεί βέβαια σήμερα τα πράγματα να άλλαξαν και στη θέση της παλαιάς ερασιτεχνικής ομάδας να υπάρχει η επαγγελματική ομάδα με όλα τα απότοκα. Εκείνο όμως που πρέπει κανείς να κρατήσει σήμερα είναι ότι η λαϊκή συμμετοχή στα δρώμενα της ομάδας, ιδιαίτερα στην πόλη αυτή, είναι πολύ υψηλή. Και πλέον των άλλων σημαινομένων η συμμετοχή αυτή πρέπει να καταγραφεί ως θετικό στοιχείο. Αν όχι για άλλους λόγους αλλά για μόνο το γεγονός ότι από της πλευράς του συμμετέχοντος πλήθους υπάρχει η άχραντη ανιδιοτέλεια. Σύστοιχη ίσως με τον φανατισμό.

Συνέπεια

2011-05-15T09:14:00.001-07:00

Η ίδρυση του Εφετείου Δυτικής Ελλάδος στο Αγρίνιο δεν ήταν μόνο μια απόφαση που ανταποκρίθηκε σε ένα παλαιό αίτημα των κατοίκων της Αιτωλοακαρνανίας και της Λευκάδος, δεν ικανοποίησε μόνο μια ανάγκη των πολιτών των δύο αυτών νομών για ταχύτερη και λιγότερο δαπανηρή απονομή της δικαιοσύνης, αλλά έδωσε ένα δείγμα συνέπειας και υπευθυνότητας. Δείγμα σπάνιο δυστυχώς, αν λάβει κανείς υπ όψη του τις περιπέτειες της υπόθεσης αυτής κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Αν λάβει κανείς υπ όψη δηλαδή τις δεσμεύσεις και τις υποσχέσεις Υπουργών, Αντιπροέδρων και Προέδρων Κυβερνήσεων που τις διαδέχονταν διαψεύσεις και παλινωδίες. Στην εποχή λοιπόν του μεγάλου χάσματος μεταξύ λόγων και πράξεων, την ανυποληψίας του πολιτικού λόγου και της κυριαρχίας του υπολογισμού του πολιτικού κόστους, βρέθηκε επί τέλους ένας Υπουργός της Δικαιοσύνης να δείξει ότι εννοεί ό,τι υπόσχεται και μάλιστα όχι χωρίς κόστος, όπως αποδείχτηκε. Και είναι η διαπίστωση αυτή μια κατάκτηση ομόλογη σε σημασία με την ίδρυση του Εφετείου.

Επικίνδυνες οξύτητες

2011-05-15T09:12:00.000-07:00

Μια πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία διοργάνωσε με επιμέλεια το περασμένο Σάββατο 19/3/10 στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Αιτωλοακαρνανίας ο Ροταριανός Όμιλος Αγρινίου, με ομιλητή τον κ. Παναγιώτη Γεννηματά (φωτο) και θέμα την σοβούσα στην χώρα μας οικονομική κρίση. Ο χαρισματικός ομιλητής είχε την ευκαιρία να αναπτύξει το θέμα του με πολύ άνεση ενώπιον εκλεκτού και πυκνού ακροατηρίου. Εντυπωσίασε όμως η οξύτητα των δυσμενών χαρακτηρισμών του κατά των προσώπων δύο πρωθυπουργών, του Κώστα Καραμανλή και του Γιώργου Παπανδρέου, αλλά και άλλων διατελεσάντων και εν ενεργεία υπουργών των δύο τελευταίων Κυβερνήσεων. Φυσικά αντιλαμβάνεται κάθε πολίτης ότι οι πολιτικοί είναι και πρέπει να είναι εκτεθειμένοι στην κριτική. Και η κριτική άλλωστε εμπεριέχει και τον έπαινο και την επίκριση. Αντιλαμβανόμαστε επίσης ότι οι υπερβολές στην επίκριση είναι προτιμότερες από τις υπερβολές στον έπαινο. Δεν είμαστε βεβαίως εμείς που κατέχουμε το μέτρο του επιτρεπομένου ψόγου ή του επαίνου. Μπορεί όμως ο καθένας να αισθανθεί την υπερβολή («το μηδέν άγαν») και τον κίνδυνο που εγκυμονούν οι υπερβολές. Ιδίως όταν εμπεριέχουν στοιχεία επικίνδυνου φραστικού προπηλακισμού. Σε μια εποχή δε κατά την οποία εύκολα πολλοί ισχυρίζονται ότι «τέτοια που είναι η πολιτική τάξη στην Ελλάδα, ανάλογη πρέπει να είναι και η μεταχείρισή της», σοβαροί άνθρωποι, όπως ο κ. Γεννηματάς, θα πρέπει να αποφεύγουν τον κίνδυνο να δίνουν άλλοθι σε λαϊκίστικες ή οχλοκρατικές συμπεριφορές σαν εκείνες που δυστυχώς τον τελευταίο καιρό σημειώθηκαν σε βάρος ορισμένων πολιτικών όλων των παρατάξεων ή και πολιτών. Γιατί η ιστορία δείχνει ότι στις περιπτώσεις αυτές θύμα είναι η ίδια η δημοκρατία και το πολίτευμα της χώρας, εναντίον των οποίων ο κ. Γεννηματάς δεν έχει λόγο να καταφέρεται. Άλλωστε αυτήν την δημοκρατία της χώρας του δήλωσε ότι θα ήταν πρόθυμος να υπηρετήσει και ως πολιτικός εάν του ζητηθεί.

Βασιλική Τζαβέλα

2011-05-15T09:11:00.000-07:00

Μια Αγρινιώτισσα (ορθότερα "Βραχωρίτισα"), σπουδαία γυναικεία μορφή της επαναστάσεως του 1821, που πολέμησε με πραγματικά ηρωικό τρόπο στην έξοδο του Μεσολογγίου, η Βασιλική Τζαβέλα, για την οποία γράφουμε σε άλλη σελίδα (πατείστε εδώ), μας θύμισε πρόσφατη εκπομπή της τηλεόρασης του ΣΚΑΪ. Όπως πολλοί αγωνιστές της γεμάτης αίματα και πάθη περιόδου εκείνης, πέθανε στη ψάθα. Και τη θυμηθήκαμε συγκρίνοντας με μελαγχολία πολλούς από τους σημερινούς συνέλληνες, που από τα μετερίζια των κομμάτων τους, είτε μάχονται είτε όχι για τα κοινά, το μόνο που ασφαλώς κατορθώνουν είναι να εξαργυρώνουν την κομματική τους ταυτότητα με χρυσές απολαβές, με διορισμούς σε δημόσιες θέσεις, με προνομιακές αναθέσεις έργων ή καθηκόντων και άλλα χαριτωμένα καλούδια, στο πλαίσιο μιας ξέφρενης κομματικοκρατίας. Δυστυχώς η πολιτική στις μέρες μας είναι για πολλούς (ίσως ήταν πάντοτε για ορισμένους) όχι μάχη για την προάσπιση της διαρκώς κινδυνεύουσας ελευθερίας μας, όπως θα έπρεπε, αλλά μάχη για το βόλεμα και την κοινωνική καταξίωση. Την Βασιλική Τζαβέλα την έχουμε όλοι προ πολλού ξεχάσει. Τέτοιες μνήμες είναι στα αζήτητα.

Ο συνήγορος του δημότη

2011-05-15T09:10:00.000-07:00

Φαίνεται ότι θα μείνουμε χωρίς συνήγορο οι δημότες του Αγρινίου, αφού οι παρατάξεις που μας εκπροσωπούν στο Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης μας, δεν κατόρθωσαν να συμφωνήσουν και να εκλέξουν με την απαιτούμενη αυξημένη πλειοψηφία έναν από τους (αυτο)προταθέντες (!) υποψήφιους. Βέβαια κάθε μια παράταξη είχε ομογάλακτους υποψήφιους και ο υποψήφιος της άλλης ήταν εξ ορισμού ακατάλληλος. Η δημοκρατία μας λειτουργεί και εδώ εν ονόματι του κομματικού συμφέροντος. Έτσι τα δικαιώματα του δημότη ας μένουν ανυπεράσπιστα.

Βαθμολογητές του πολιτισμού μας

2011-05-15T08:54:00.000-07:00

O Άγγελος Δεληβοριάς, διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη και μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του Πανεπιστημίου Δυτικής Ελλάδος παραχώρησε πρόσφατα (21-1-2011) με την ευκαιρία ομιλίας του που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Δυτικής Ελλάδος στο Αγρίνιο, συνέντευξη στην τοπική εφημερίδα «Πολιτεία Αιτωλών και Ακαρνάνων» στην οποία διετύπωσε ενδιαφέρουσες και τολμηρές απόψεις (βλ. άλλη σελίδα μας). Στεκόμαστε σε ένα μόνο σημείο της. Εκεί που λέγει: «Θέλετε να μιλήσουμε για την εικόνα που παρουσιάζει το Αγρίνιο; Πως αισθάνομαι, πώς θα βαθμολογούσα, πως θα όριζα τον πολιτισμικό δείκτη περπατώντας στους δρόμους του και στις πλατείες της πόλης αυτής, βλέποντας και ακούγοντας; Θα ήταν χαμηλή. Λυπάμαι που το λέω. Βέβαια ισχύει και στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, αλλά η υπερχειλίζουσα κακογουστιά, σου τρυπά το μάτι. Περπατάς, βλέπεις και λες: Ποιες υπηρεσίες έδωσαν αυτές τις άδειες για να γίνουν αυτά τα εκτρώματα, ποια αδιαφορία το επέτρεψε». Βέβαια οι διαπιστώσεις του καθ όσον αναφέρεται στις σύγχρονες οικοδομές θα συμφωνούσαμε. Όμως αυτή η έπαρσή του να μας βαθμολογήσει και να ορίσει γενικά τον πολιτισμικό δείκτη μας, όχι μόνο βλέποντας αλλά και ακούγοντας, σε μια βόλτα του στο Αγρίνιο και στο Θέρμο, είναι συμπαθέστατη, παρ όλον ότι ο βαθμός που μας βάζει είναι χαμηλός, όπως λέγει. Και κρίνουμε συμπαθέστατη την έπαρσή του γιατί αντιλαμβανόμαστε πόσο χειρότερος θα ήταν ο βαθμός του, εάν η λύπη που αισθάνθηκε βαθμολογώντας δεν τον παρέσυρε σε επιεική κρίση. Βέβαια τα κριτήριά του (που είναι ομόλογα του πολιτισμού του) είναι, όπως ομολογεί ξένα προς την περιοχή και τον πολιτισμό της, πράγμα που ίσως δικαιολογεί την απαρέσκειά του. Όμως η διαφορετικότητα των κριτηρίων τον κάνει ακατάλληλο για βαθμολογητή του πολιτισμού μας. Δεν μιλάμε βέβαια και για την προχειρότητα ή τη βιασύνη της βαθμολογίας.

Πως (δεν) θα ανοίξετε φαρμακείο

2010-06-09T08:04:00.000-07:00

Πολλές φορές κάτω από την σημαία της εξυπηρέτησης του γενικού συμφέροντος υποθάλπονται προσωπικά συμφέροντα. Αυτό μας θυμίζει η προσπάθεια των οργανωμένων σε συλλόγους αδειούχων φαρμακοποιών να παρεμποδίσουν την προαναγγελλόμενη απελευθέρωση του επαγγέλματος. Ισχυρίζονται οι αδειούχοι φαρμακοποιοί ότι οι νομοθετημένοι με τους νόμους 1963/1991 και 3457/2006 γεωγραφικοί και πληθυσμιακοί περιορισμοί στην χορήγηση νέων αδειών, δεν αντίκεινται στο δικαίωμα εγκατάστασης νέων φαρμακείων. Αλλά αποκρύπτουν μια θλιβερή πραγματικότητα: Ότι ο νόμος πού θέσπισε τους περιορισμούς αυτούς και που σκόπευε τότε στην επιβολή κάποιας αναλογίας αριθμού φαρμακείων ανά γεωγραφικό διαμέρισμα με αντίστοιχο αριθμό εξυπηρετουμένων πολιτών, αναλογίας που, κατά την σκέψη και την επιδίωξη του νομοθέτη, θα επιτυγχάνονταν με την σταδιακή μείωση των λειτουργούντων τότε φαρμακείων, ουδέποτε πέτυχε ή προσέγγισε το σκοπό του. Αντίθετα, ο νόμος αυτός, καταστρατηγούμενος από τους αδειούχους φαρμακοποιούς - ιδιοκτήτες φαρμακείων, έγινε, στο πλαίσιο μιας καθαρά συντεχνιακής αντίληψης του επαγγέλματος, όργανο και πρόφαση για την εμπορία των υπαρχουσών αδειών τους, με αποτέλεσμα όχι μόνο την διατήρηση του ίδιου αριθμού, αλλά και την αύξησή του, εάν ληφθεί υπ όψη η ίδρυση φαρμακείων σε απομακρυσμένες ορεινές περιοχές της χώρας και η ίδρυση άλλων που επιτεύχθηκε συνεπεία ενός παραθύρου που άνοιξε για λίγο καιρό η με αριθμό 3665/2005 απόφαση του ΣτΕ.
Πράγματι κάθε εξερχόμενος του επαγγέλματος, λόγω συνταξιοδοτήσεως, φαρμακοποιός φροντίζει και επιτυγχάνει να μεταβιβάσει την άδεια του, την οποία βέβαια απέκτησε δωρεάν από την Ελληνική Πολιτεία, όχι δωρεάν στον οιονδήποτε επιδιώκοντα να αποκτήσει μια άδεια φαρμακείου, αλλά αντί παχυλού ανταλλάγματος, που μόνον ολίγοι μπορούν ή αναγκάζονται να βρουν για να προσφέρουν. Μιλάμε για τίμημα αγοράς ύψους 200.000 έως 500.000 χιλιάδων ευρώ, η καταβολή των οποίων δεν δικαιολογείται βέβαια ως αξία επίπλων και σκευών ή και εμπορεύματος. Άλλωστε ουδείς νέος φαρμακοποιός μπορεί να υποχρεώνεται, προκειμένου να αποκτήσει μία άδεια, να αγοράζει τα έπιπλα και τα σκεύη ή και το εμπόρευμα του αποχωρούντος φαρμακοποιού ή και να εγκαθίσταται στην θέση του παλαιού φαρμακείου. Ό,τι πληρώνεται είναι μόνο η άδεια.
Έτσι όμως η είσοδος στο επάγγελμα των νέων φαρμακοποιών γίνεται υπό τις συνθήκες όχι περιορισμών που θεσμοθετούνται από λόγους δημόσιου συμφέροντος, αλλά γίνεται υπό όρους και προϋποθέσεις που επιβάλλονται από ιδιωτικοοικονομικά - συντεχνιακά συμφέροντα. Υπό το κράτος των όρων και των προϋποθέσεων αυτών αντί να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά και δίκαια και με κριτήρια ισότητας η ενδημούσα και στο επάγγελμα αυτό ανεργία, επιτυγχάνεται να απορροφώνται στο επάγγελμα, περιορισμένα και επιλεκτικά, μόνον εκείνοι οι νέοι φαρμακοποιοί που διαθέτουν ή αναγκάζονται να διαθέσουν ένα σεβαστό ποσό κεφαλαίου, κεφαλαίου, το οποίο καταβάλλεται ως τίμημα αγοράς της αδείας με τις εκάστοτε μεθοδεύσεις των εκποιούντων τις άδειές τους προκειμένου να συνταξιοδοτηθούν, και δεν απορροφώνται βέβαια εκείνοι που προεχόντως έχουν ανάγκη να εργαστούν, δηλαδή οι οικονομικά αδύνατοι. Οι διαπιστώσεις αυτές αν δεν αποτελούν κοινό μυστικό, επιβεβαιώνονται και από τις αγγελίες τέτοιων πωλήσεων φαρμακείων.
Είναι περιττό να τονισθεί ότι οι συναλλαγές αυτές της εμπορίας των αδειών επιβαρύνουν το κόστος της λειτουργίας ενός φαρμακείου και δεν συνάδουν με το καθεστώς του ελευθέρου ανταγωνισμού και της ελεύθερης πρόσβασης στο επάγγελμα των νέων φαρμακοποιών, οι πλειονότητα των οποίων, καίτοι έχει τα νόμιμα προσόντα, βρίσκει δια παντός κλειστές τις θύρες του επαγγέλματος.
Συνεπώς οι νομοθετημένοι γεωγραφικοί και πληθυσμιακοί περιορισμοί στην χορήγηση νέων αδειών, ουσιαστικά και όπως εφαρμόζονται, αντίκεινται στο δικαίωμα εγκατάστασης νέων φαρμακείων. Ανεξαρτήτως όμως αυτού το Συμβούλιο της Επικρατείας εν Ολομελεία έκρινε ότι το πληθυσμιακό κριτήριο που θέτουν οι παραπάνω νόμοι είναι αντίθετο με το άρθρο 5 του Συντάγματος, που κατοχυρώνει την προσωπική και οικονομική ελευθερία και αντιβαίνει με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.
Άλλωστε το προέχον δεν είναι η διατήρηση τέτοιων περιορισμών με οποιαδήποτε μορφή, αλλά προέχον και ανάγκη, υπό τις κρατούσες μάλιστα οικονομικές συνθήκες, είναι η κατοχύρωση της ουσιαστικά ελεύθερης εγκατάστασης νέων φαρμακείων, σε συνδυασμό με την λειτουργία τους υπό συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, ισότητας και ευνομίας.

Αυτοκτονία - απάντηση

2010-03-27T13:50:00.000-07:00

Οι δύο τραγικές αυτοκτονίες στην Καμαρούλα Αγρινίου (μάνας και κόρης) έδωσαν μια άλλη απάντηση στο φονικό του δεκαεπτάχρονου γιού και αδελφού τους, που διέπραξε πριν τρία σχεδόν χρόνια ένας κτηνοτρόφος των Καλυβίων. Ο οποίος αφαίρεσε την ζωή εκείνου του νέου (ταυτόχρονα με την ζωή άλλων τριών) γιατί του ...καταπατούσε το τριφύλλι του. Ο δολοφόνος αυτός που, όπως και πολλοί όμοιοί του, δεν λογαριάζουν την ζωή μπροστά στα περιουσιακά τους συμφέροντα, χρειάζονταν πράγματι και μια άλλη απάντηση, πέραν δηλαδή εκείνης που του έδωσε η δικαιοσύνη. Μια απάντηση που μόνο το πάθος και το μεγαλείο της ζωής και της αγάπης μπορεί να δώσει. Της αγάπης εκείνης που δεν γνωρίζει τους γλυκασμούς και τους υπολογισμούς των καθημερινών αγαπητικών διακηρύξεων ή ακόμη και των εμπιστευτικών εξομολογήσεων. Όχι της εκπολιτισμένης και ευγενικής αγάπης των συμβατικών συναναστροφών, αλλά της άμετρης με τα συνήθη κοινωνικά μέτρα και για τούτο απολίτιστης αγάπης. Της άγριας βέβαια και ασυμβίβαστης αγάπης. Ούτε καν Χριστιανικής, αφού κάθε αυτοκτονία (όπως η αυτοκτονία των δύο γυναικών) θυσιάζει στο βωμό της όχι μόνο αυτή την ζωή, αλλά, αμαρτωλά και ασυγχώρητα, και την άλλη.
Η απάντηση λοιπόν αυτή του(ς) δόθηκε από το δίδυμο των αυτοχειριασθεισών. Και δεν δόθηκε φυσικά με λόγια. Ο λόγος στην προκείμενη περίπτωση ήταν κυριολεκτικά αίμα και σάρκα. Ένας "λόγος σαρκωμένος" που εκτός από τον δολοφόνο έχει και πολλούς άλλους αποδέκτες. Όσων βέβαια τα αυτιά είναι ακόμα ανοικτά και μπορούν να ακούσουν. Ή όσων τα αυτιά δεν καλύπτονται από τον εμπορικό ορυμαγδό των παζαριών, όπου όλα έχουν ανταλλάξιμη χρηματική αξία.

Ανάπτυξη

2010-03-27T13:49:00.000-07:00

Η είδηση για την δρομολογούμενη επένδυση αραβικών κεφαλαίων στην περιοχή του Αστακού Αιτωλοακαρνανίας δημιουργεί ένα κλίμα αισιοδοξίας για το μέλλον του νομού μας. Διανοίγονται προοπτικές ευρύτερης ανάπτυξης σε τομείς όπως είναι η απασχόληση, οι μεταφορές και ο τουρισμός. Οι προοπτικές αυτές επιβάλλουν επιτάχυνση της κατασκευής όλων των τμημάτων της Ιόνιας οδού και των παρακαμπτηρίων της. Είναι καιρός πια η δυτική Ελλάδα να έχει το μέλλον που της αξίζει.

Νέα πρόσωπα

2010-03-27T13:48:00.000-07:00

Ασφαλώς οι επιλογές των προσώπων που επάνδρωσαν την διοίκηση του Πανεπιστημίου Δυτικής Ελλάδος και του Γενικού Κρατικού Νοσοκομείου Αγρινίου ήταν προσεκτικές και δημιουργούν βάσιμες ελπίδες ότι τα πρόσωπα αυτά θα ανταποκριθούν στους ρόλους που ανέλαβαν, όπως και ευχόμαστε. Σημειώνουμε βέβαια την παράλειψη συμμετοχής στη διοίκηση του καθηγητή Θανάση Παλιούρα. Μένει όμως κανείς με την απορία σε τι υπολείπονταν τα πρόσωπα της προηγούμενης (προσωρινής βέβαια) διοικητικής επιτροπής του Πανεπιστημίου Δυτικής Ελλάδος, των οποίων μάλιστα η θητεία δεν έληξε, ώστε κανένα από από αυτά να μη διατηρηθεί στην νέα διοίκηση. Έστω και για λόγους ομαλής συνέχειας και μεταβίβασης της κτηθείσης πείρας.

Υποβάθμιση

2010-03-27T13:43:00.000-07:00

Γράφαμε πρόσφατα ότι οι οικονομικές επιλογές μας απηχούν την πολιτισμική μας κληρονομιά και συγκρότηση. Και η σημερινή δεινή κατάσταση της Ελληνικής οικονομίας έρχεται να επιβεβαιώσει την τοποθέτηση αυτή.
Είναι βέβαιο ότι είμαστε λαός της αρπαχτής και της απάτης. Κλεισμένοι στο κέλυφος του ατομισμού μας. Χωρίς συνείδηση του παρελθόντος και χωρίς ορίζοντα μέλλοντος. Στο όνομα της ατομικής ευημερίας ο κάθε σημερινός επαγγελματίας εκθέτει τον εαυτό του εμπόρευμα στο παζάρι του εύκολου πλουτισμού. Πώς να είναι ελεύθερος; Όταν ο εαυτός του πουλιέται και αγοράζεται καθημερινά, η ελευθερία του είναι αυταπάτη!.
Πουλιέται και αγοράζεται βέβαια όταν η αξιοπρέπεια, η συνέπεια και η σοβαρότητα προσφέρονται θυσία στο βωμό του εύκολου και χωρίς κανόνες πλουτισμού και της ατομικής ή και συλλογικής ανέλιξης. Πως λοιπόν να υπάρχει φορολογική συνείδηση. Πώς να υπάρχει ποιότητα προϊόντων και υπηρεσιών; Είναι επόμενο να μας υποβαθμίζουν οι ευρωπαίοι εταίροι μας. Ο κίνδυνος δεν είναι η υποβάθμιση. Ο κίνδυνος είναι η ανοχή της.

Ρύπανση και διαμαρτυρία

2010-01-06T12:03:00.000-08:00

Η ρύπανση των τοίχων με διαφημιστικές και πολιτικές αφίσες, αυτοκόλλητα και σπρέι, έχει γίνει καθημερινό φαινόμενο, για το οποίο έχουν τις ευθύνες τους όχι μόνο η δημοτική αρχή, αλλά και μια γενικευμένη ανοχή των πολιτών έναντι της παραβατικότητας των νέων. Μια άμετρη νεολατρία έχει οδηγήσει δυστυχώς στην αντίληψη να θεωρείται «δικαίωμα έκφρασης» η ρύπανση των δημόσιων και ιδιωτικών χώρων, σε μια εποχή μάλιστα, όπως η σημερινή, όπου η έκφραση ενοχλητικών και επαναστατικών ακόμα αντιλήψεων με το λόγο και την τέχνη δεν είναι μόνο συνταγματικά κατοχυρωμένη και ανεμπόδιστη, αλλά είναι και οπλισμένη με σύγχρονα μέσα διάδοσης που η προηγούμενη γενιά δεν ήταν δυνατό να φαντασθεί. Κάποτε βέβαια στο παρελθόν η διαμαρτυρία δεν είχε τρόπους νόμιμους να εκφρασθεί και ήταν παράνομη, η δε έκφρασή της είχε κόστος και απαιτούσε τόλμη και ρίσκο σοβαρό. Σήμερα, δυστυχώς, κάθε παρανομία στα μέσα έκφρασης (ρύπανση, καταστροφή, βεβήλωση κλπ) όχι μόνο είναι ανέξοδη και πολύτροπη, αλλά επί πλέον βαφτίζεται και ως διαμαρτυρία!. Ας τολμήσει επί τέλους η δημοτική μας αρχή να προστατεύσει τουλάχιστο το μνημείο των πεσόντων στην πλατεία Δημάδη από την επανειλημμένη ρύπανσή του εκ μέρους των «διαμαρτυρομένων» νέων. Μια ρύπανση που δεν σημαίνει μόνο καταστροφή του μνημείου, αλλά και μέγιστη ασέβεια, όχι μόνον εκ μέρους εκείνων που την διαπράττουν αλλά και εκείνων που την ανέχονται.

Υποβάθμιση

2010-01-06T11:59:00.000-08:00

Γράφαμε πρόσφατα ότι οι οικονομικές επιλογές μας απηχούν την πολιτισμική μας κληρονομιά και συγκρότηση. Και η σημερινή δεινή κατάσταση της Ελληνικής οικονομίας έρχεται να επιβεβαιώσει την τοποθέτηση αυτή. Είναι βέβαιο ότι είμαστε λαός της αρπαχτής και της απάτης. Κλεισμένοι στο κέλυφος του ατομισμού μας. Χωρίς συνείδηση του παρελθόντος και χωρίς ορίζοντα μέλλοντος. Στο όνομα της ατομικής ευημερίας ο κάθε σημερινός επαγγελματίας εκθέτει τον εαυτό του εμπόρευμα στο παζάρι του εύκολου πλουτισμού. Πώς να είναι ελεύθερος; Όταν ο εαυτός του πουλιέται και αγοράζεται καθημερινά, η ελευθερία του είναι αυταπάτη!. Πουλιέται και αγοράζεται βέβαια όταν η αξιοπρέπεια, η συνέπεια και η σοβαρότητα προσφέρονται θυσία στο βωμό του εύκολου και χωρίς κανόνες πλουτισμού και της ατομικής ή και συλλογικής ανέλιξης. Πως λοιπόν να υπάρχει φορολογική συνείδηση. Πώς να υπάρχει ποιότητα προϊόντων και υπηρεσιών; Είναι επόμενο να μας υποβαθμίζουν οι ευρωπαίοι εταίροι μας. Ο κίνδυνος δεν είναι η υποβάθμιση. Ο κίνδυνος είναι η ανοχή της.

Διακρίσεις

2009-10-24T11:15:00.000-07:00

Το σύνολο των υλικών, πνευματικών και τεχνικών ακόμα επιτευγμάτων και επιδόσεων του ανθρώπου, που είναι προϊόν των δημιουργικών δυνάμεών του συνιστά τον πολιτισμό, που εκφράζεται βέβαια με τις ιδιαιτερότητες και τα χαρακτηριστικά κάθε τόπου και κάθε εποχής. Είναι καρπός μακρόχρονης διεργασίας και αποτέλεσμα πολλών και συνήθως αστάθμητων παραγόντων. Διαμορφώνεται πριν από την εποχή μας και διαμορφώνει εμάς και την εποχή μας, ίσως παρά τη θέλησή μας. Τον βρίσκουμε, δεν τον επιλέγουμε και άρα είναι δεδομένος χωρίς άλλη αιτιολόγηση.
Εάν αυτά συνιστούν το πολιτισμό, η αποκάλυψη, η συντήρηση, η μελέτη και η ανάδειξή του δεν είναι καθ αυτές παραγωγικές δραστηριότητες του πολιτισμού. Είναι ίσως δευτερεύουσες πολιτιστικές δραστηριότητες. Όχι βέβαια ασήμαντες, ιδίως σε καιρούς καταστροφών και σύγχυσης.
Αυτό εξηγεί και το κρατικό ενδιαφέρον για την ενίσχυση των ποικιλώνυμων δραστηριοτήτων των τοπικών πολιτιστικών συλλόγων που στοχεύουν και σε ένα βαθμό επιτυγχάνουν την αποκάλυψη, τη συντήρηση, τη μελέτη και η ανάδειξή του πολιτισμού σε ένα τοπικό, στενότερο ή ευρύτερο, κοινωνικό πεδίο. Ενδιαφέρον για δραστηριότητες που ίσως μερικές φορές στεγάζουν ατομικές, πάντως θεμιτές μέχρις ενός βαθμού, φιλοδοξίες προβολής αυτών που ασχολούνται μ αυτές.
Όμως πρέπει να ξεχωρίσουμε και να αναδείξουμε τις δραστηριότητες εκείνων των τοπικών πολιτιστικών συλλόγων και οργανώσεων που όχι απλώς στοχεύουν και σε ένα βαθμό επιτυγχάνουν την αποκάλυψη, τη συντήρηση, τη μελέτη και η ανάδειξή του πολιτισμού μιας τοπικής κοινωνίας, αλλά παράλληλα αποβαίνουν δημιουργικοί παράγοντες του πολιτισμού. Με την έννοια ότι μέσω αυτών εκφράζεται πολιτιστικά η ίδια η κοινωνία και δημιουργεί έργα.
Το προσωπικό μεράκι και η αφοσίωση στη δραστηριότητα αυτή των προσώπων που εμψυχώνουν τους φορείς αυτούς υπερβαίνει οποιαδήποτε προσωπική φιλοδοξία και είναι τα ίδια τα πρόσωπα αυτά πολιτιστικά κεφάλαια.
Με τις σκέψεις αυτές οφείλουμε να προβάλλουμε, εντελώς ενδεικτικά και χωρίς διάθεση απονομής βραβείων ή διακρίσεων, την πολιτιστική δραστηριότητα της «Διεξόδου» στο Μεσολόγγι της τελευταίας δεκαετίας, δημιούργημα των Αδελφών Νίκου και Ακακίας Κορδόση, όπως και τις πολύχρονες δραστηριότητες στο Αγρίνιο του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου, της Γυμναστικής Εταιρείας, του «Ορφέα», του «Κ. Χατζόπουλου», της Αρχαιολογικής Εταιρείας και πολλών άλλων.

Η οικονομική κρίση, κρίση πολιτισμού;

2009-08-10T23:05:00.000-07:00

Η οικονομική κρίση, που διανύει σήμερα όλος σχεδόν ο κόσμος, δείχνει ή τουλάχιστο επιβεβαιώνει ότι οι πραγματικοί κυρίαρχοι του κόσμου δεν είναι τόσο τα ισχυρά και πλούσια κράτη, όσο τα τερατώδη σε οικονομικό μέγεθος κεφαλαιουχικά μορφώματα (π.χ. τα λεγόμενα hedge funds – κεφάλαια αντασφάλισης και άλλα). Η παγκοσμιοποίηση, παρά τις θετικές πλευρές της, επέτρεψε στα μορφώματα αυτά γρήγορες, αδάπανες και αδιαφανείς πολλές φορές μετακινήσεις των κεφαλαίων τους από χώρα σε χώρα και την εκμετάλλευση των ευνοϊκών εκεί για αυτούς συνθηκών, με αποτέλεσμα την αλματώδη μεγέθυνσή τους. Με τη δύναμη που τους δίνει το μέγεθός τους επηρεάζουν όχι μόνο την παραγωγή του είδους και της ποσότητος των προϊόντων, αλλά και τις τιμές εκείνων που παράγονται. Επηρεάζουν ακόμα και την αξία των εθνικών νομισμάτων, όπως συνέβη πρόσφατα με την επίθεση του περιβόητου επενδυτή Τζώρτζ Σόρος εναντίον της λίρας της Αγγλίας. Αποτελούν πλέον τους αστάθμητους, πλην όμως σημαντικούς, παράγοντες των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των ελλειμμάτων των κρατικών προϋπολογισμών σε μακροοικονομική κλίμακα. Δεν υπόκεινται σε νομοθετικούς περιορισμούς και σε ρυθμιστικές παρεμβάσεις των εθνικών κρατών. Κινούνται στα όρια της νομιμότητας και της παρανομίας.
***
Οι κεφαλαιουχικοί αυτοί κολοσσοί, αλλά και όσοι δρούν υπό την σκιά τους, ελάχιστα ενδιαφέρονται για την αύξηση του εθνικού προϊόντος και του πλούτου των χωρών στα οποία δραστηριοποιούνται, μολαταύτα αποκτούν πλούτο. Ο τρόπος αυτός της απόκτησης του πλούτου μετέβαλε πιά οριστικά την ιδεατή έστω αντίληψη που κρατούσε γι αυτόν σε γενικό επίπεδο. Ο πλούτος δηλαδή έπαυσε οριστικά πια να είναι ή να θεωρείται, όπως παλαιότερα τουλάχιστον, το προϊόν της αρετής και της δημιουργικότητας. Σε τούτο δεν ευθύνεται βέβαια μόνο η δραστηριότητα των παραπάνω κεφαλαιουχικών μορφωμάτων ή η παγκοσμιοποίηση. Μια από τις αιτίες της κατάστασης αυτής είναι και το ότι η απόκτηση του πλούτου δεν σημαίνει πια επαφή με τα πράγματα και την δημιουργία τους. Αποκτούνται πράγματα που ο αποκτών ούτε τα δημιούργησε ούτε τα χρησιμοποιεί. Βελτιώνουν μόνο το εισοδηματικό του προφίλ. Είναι πράγματι χαρακτηριστικό ότι σήμερα ο ιδιοκτήτης οποιασδήποτε μεγάλης επιχείρησης δεν είναι και ο διαχειριστής της. Είναι ευκρινώς διακριτοί οι ρόλοι του μετόχου μιας ανώνυμης εταιρείας και του διαχειριστή της, του λεγόμενου μάνατζερ. Μπορεί και οι σύγχρονοι μάνατζερ, τα λεγόμενα golden boys, να αμείβονται λόγω των ικανοτήτων τους, αλλά οι απολαβές των μετόχων είναι μεγαλύτερες και δεν έχουν σχέση με τις υπαρκτές ή ανύπαρκτες ικανότητές τους. Τα μέσα ή οι επιδιώξεις τους δεν έχουν σημασία. Σημαίνον είναι το αποτέλεσμα.
***
Η μεταβολή αυτή, που ανατρέπει οριστικά την θεωρία του πλούτου ως προϊόντος της αρετής και της δημιουργικότητας, μετέβαλε δυστυχώς και τα κριτήρια αξιολόγησης οποιουδήποτε πλουσίου στη σύγχρονη κοινωνία. Και αυτό αποτελεί μια δυσμενή πολιτισμική μεταβολή. Η κατοχή του πλούτου είναι στους καιρούς μας η αναγκαία και επαρκής συνθήκη που παρέχει στον κατέχοντα το εύσημο της αρετής και τον εντάσσει, άνευ ετέρου, στην «κοινωνία των αρίστων», ως μέλος της, χωρίς να ερευνάται ο τρόπος της απόκτησής του. Εκείνο που έχει σημασία είναι η ταχύτητα και η μεγιστοποίηση της απόκτησης των αγαθών. Σύστοιχη με την ταχύτητα και την μεγιστοποίηση της κατανάλωσής τους. Αν τα χαρακτηριστικά αυτά ίσως ταίριαζαν στην συμπεριφορά των πλουσίων διαχρονικώς, οι αντιλήψεις αυτές δυστυχώς επεκτάθηκαν σήμερα σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, αφού οι πολιτισμικές διαφορές μεταξύ τους έχουν πια εξαλειφθεί. Όπως έγραφε πρόσφατα ο Μουζέλης, «αυτοί που ήταν στη βάση της κοινωνικής πυραμίδας έβρισκαν κάποτε παρηγοριά στα εκτεταμένα συγγενικά δίκτυα, στη θρησκεία και γενικά στην παράδοση (όλες οι εμπειρικές, κοινωνιολογικές μελέτες περί εκσυγχρονισμού δείχνουν πως οι κατηγορίες του πληθυσμού που εκσυγχρονίζονται τελευταίες είναι τα οικονομικά αδύνατα στρώματα, ιδίως οι πληθυσμοί της αγροτικής περιφέρειας). Σήμερα το πολιτισμικό χάσμα έχει σημαντικά αμβλυνθεί. Πλούσιοι και φτωχοί, μέσω της τηλεόρασης και των άλλων ΜΜΕ, αποκτούν όλο και περισσότερο μια υλιστική, καταναλωτική κουλτούρα. Έχουν μεν παρόμοιες ανάγκες, με τη διαφορά βέβαια πως οι πρώτοι μπορούν να τις ικανοποιήσουν ενώ οι δεύτεροι δεν μπορούν».
***
Ο κόσμος αλλάζει, η επιστήμη προοδεύει, οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων αλλάζουν. Αλλάζουν και οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων προς τα πράγματα. Αλλάζουν συνεπώς και τα συμφέροντά τους. Εκείνο όμως που δύσκολα φαίνεται να αλλάζει είναι οι ιδέες τους. Οι διανοητικές εμμονές τους. Ο Κέινς, δίκαια ίσως, χαρακτήριζε τις ιδέες πιο επικίνδυνες από τα συμφέροντα. Και δεν εννοούσε προφανώς μόνο τις μεγάλες ιδέες που κινούν τον κόσμο, λ.χ. την ιδέα της ελευθερίας, της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης, αλλά και τις πάσης φύσεως προκαταλήψεις και τα ταμπού. Αλλά βεβαίως η αντίληψη αυτή του Κέινς είναι μια άλλη εκδοχή της γνωστής ρήσης του Επίκτητου: «Ταράσσει τους ανθρώπους ου τα πράγματα αλλά τα περί των πραγμάτων δόγματα».

Ο Κωστής Παλαμάς σήμερα

2009-06-21T10:45:00.000-07:00

Η Αιτωλική Πολιτιστική εταιρεία μας έχει συνηθίσει σε σοβαρές πολιτιστικές και επιστημονικές δραστηριότητες, σπάνιες για τα πολιτιστικά και επιστημονικά δρώμενα της επαρχίας, τουλάχιστον του νομού μας. Η επέτειος των 150 χρόνων από τη γέννηση του Κωστή Παλαμά, στάθηκε ικανή αφορμή να την συνεγείρει και να οργανώσει μια ακόμη άρτια και πλούσια σε επιστημονικές εισφορές των ομιλητών της επιστημονική εκδήλωση στη γενέτειρα του ποιητή, το Μεσολόγγι την 19 και 20 Ιουνίου 2009. Ένα συνέδριο που έδωσε την ευκαιρία να διατυπωθούν ενδιαφέρουσες απόψεις για το μεγάλο σε όγκο και υψηλό σε ποιότητα έργο του εθνικού μας αυτού ποιητή. Ήταν χρήσιμη για πολλούς λόγους. Και σημαντική της καθώς πιστεύουμε επερχόμενης δικαίωσης του ποιητή. Ενός ποιητή που έθρεψε και εμψύχωσε πνευματικά και ηθικά δύο τουλάχιστον γενεές των νεοελλήνων και που δυστυχώς τα τελευταία χρόνια λησμονείται ή και αγνοείται, κυρίως από εκείνους που θεωρούν ότι στην τέχνη το νέο ακυρώνει ή τουλάχιστον ξεπερνά το παλαιό. Και τον αγνοούν ή τον λησμονούν κυρίως όσοι εισάγουν άκριτα την έννοια της προόδου και στο χώρο της αισθητικής λειτουργίας, όπου ανήκει η ποίηση. Βέβαια πρέπει να παραδεχτεί κανείς ότι και στην ποίηση εφευρίσκονται νέοι ρυθμοί, νέες ίσως μορφές. Η βαθύτερη όμως ουσία της ποιητικής τέχνης από τίποτε από όλα αυτά δεν αγγίζεται. Στην κορυφή όπου βρίσκονται ο Σοφοκλής ή ο Σαίξπηρ τίποτε δεν άλλαξε.

Η βία και η νομιμοποίησή της

2009-06-21T10:44:00.000-07:00

Το θέμα της βίας που ασκείται σε μια κοινωνία από εξουσιαστές εναντίον εξουσιαζομένων και από εξουσιαζόμενους εναντίον εξουσιαστών έχει πολλές πτυχές. Τον τελευταίο καιρό οι χαρακτηρισμοί αυτών που ασκούν βία, είτε πρόκειται για εξουσιαστές είτε για εξουσιαζόμενους, έγιναν αρκετά ρευστοί και οδηγούν σε συγχύσεις, ακόμα και σε δικαιολόγηση των κινήτρων σχεδόν όλων εκείνων που μετέρχονται βίαιες πράξεις. Η νόμιμη βία της δημοκρατίας εξισώνεται με την παράνομη βία των έκνομων και των δικτατόρων. Όπως έγγραφε πρόσφατα ο Πάσχος Μανδραβέλης (Καθημερινή 17/5/09), επειδή οι δικτάτορες βάφτιζαν τους αντιστασιακούς, «τρομοκράτες», αυτοί, δηλαδή οι πράγματι τρομοκράτες, αντιστρέφοντας τη φανταστική εξίσωση, βαφτίζονται «αντιστασιακοί».
Πράγματι, λησμονείται ότι υπάρχει μια σημαντική διαφορά: η επιβολή δικτατορίας είναι μια πράξη βίαιη σε βάρος όλων των πολιτών, μιά πράξη που καταλήγει σε κατάλυση της δημοκρατίας. Συνεπώς η βία της αντίστασης (προβλεπόμενη και από το δημοκρατικό πολίτευμα) κατά της δικτατορίας είναι αυτοάμυνα και όχι τρομοκρατία. Η άσκηση βίας όμως σε μια δημοκρατικά λειτουργούσα κοινωνία και μάλιστα εναντίον της, είναι πράξη που αμφισβητεί το κοινωνικό συμβόλαιο και έχει στόχο να βιάσει τη θέληση της πλειοψηφίας. Είναι τρομοκρατία τουλάχιστον όταν δεν μάχεται για την προστασία θιγόμενων ατομικών δικαιωμάτων.
Αυτήν τη διάκριση την έχει διατυπώσει εύστοχα ο Βρετανός φιλόσοφος Τζον Λοκ. Στη «Δεύτερη Πραγματεία περί Κυβερνήσεως» ο μεγάλος Βρετανός φιλόσοφος έγραψε ότι οι άνθρωποι σύμφωνα με τον φυσικό νόμο γεννιούνται δυνάμει ελεύθεροι. Συμφωνούν, με ένα άρρητο κοινωνικό συμβόλαιο, να θυσιάσουν μέρος της ελευθερίας τους για να σχηματίσουν οργανωμένες κοινωνίες. Τα άτομα ανέχονται τη διακυβέρνηση από άλλους, που εκλέγουν, πράγμα που σημαίνει απώλεια μέρους της ελευθερίας τους, με αντάλλαγμα όμως την ασφάλεια και από εξωτερικές απειλές, αλλά και από απειλές στη ζωή, την ελευθερία και την ιδιοκτησία που προέρχονται από άλλα μέλη της κοινότητας. Διακυβέρνηση, όμως, χωρίς τη συναίνεση των κυβερνωμένων ή και εναντίον της θελήσεώς τους δεν είναι μόνο τυραννία. Αποτελεί συνάμα και απειλή της ασφάλειας των ατόμων, αυτής της ασφάλειας που το κράτος τους παρέχει ή πρέπει να τους παρέχει.
Βέβαια όλα αυτά με τον όρο και τον περιορισμό ότι το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο στο οποίο ζει κανείς είναι δημοκρατικό, τουλάχιστο με την τρέχουσα έννοια και μέσα στα όρια του κοινωνικά και πολιτικά εφικτού. Αλλιώς θεμελιώνεται το δικαίωμα στην επανάσταση. Ο λαός οφείλει τότε να εξεγερθεί αμυνόμενος στην απειλή που αποτελεί μια απολυταρχική κυβέρνηση.

Η υποβάθμιση του Αχελώου

2009-06-21T10:38:00.000-07:00

Είναι κοινώς γνωστό ότι τα μεγάλα ποτάμια, όπως ο Αχελώος, αποτελούν πηγή ζωής και είναι συντελεστές παραγωγικής και οικονομικής γενικότερα ανάπτυξης. Δυστυχώς φαίνεται ότι δεν είναι εξ ίσου κατανοητό ότι επί πλέον έχουν και μοναδική φυσική και αισθητική υπόσταση και αξία. Έτσι στις σύγχρονες ανεπτυγμένες κοινωνίες, ενώ αποτελεί πρόβλημα και και γίνεται αντικείμενο συζητήσεων το ζήτημα της κατανομής της κατανάλωσης του νερού που τα ποτάμια αυτά μεταφέρουν, κατανομής ανάμεσα στη γεωργία, στη βιομηχανία, στους άλλους οικονομικούς κλάδους (τουρισμός κ.λπ.) και στην οικιακή χρήση, αντίθετα η φυσική, πολιτισμική και αισθητική υπόσταση και αξία τους συνήθως δεν λαμβάνεται υπ όψιν, ιδιαίτερα στους πολιτικούς και οικονομικούς σχεδιασμούς. Αποτέλεσμα: Η πολιτική διαχείριση του νερού που μεταφέρουν να γίνεται μόνο με κοντόθωρα οικονομικά και ωφελιμιστικά κριτήρια, που μακροπρόθεσμα ζημιώνουν αντί να ωφελούν. Ζημιώνουν γιατί ακρωτηριάζουν την φυσική τους υπόσταση, προσβάλλουν το περιβάλλον που δημιουργήθηκε από αυτά και γύρω από αυτά, προσβάλλουν τελικά τον ίδιο τον άνθρωπο στις πολιτισμικές και τις αισθητικές του αξίες.
Γιατί βέβαια η προσβολή του περιβάλλοντος δεν συντελείται μόνο με πράξεις ή παραλείψεις που ρυπαίνουν ή μολύνουν, αλλά και με εκείνες που υποβαθμίζουν ή επιφέρουν άμεσα ή έμμεσα δυσμενείς γενικότερα επενέργειες, τόσο στα ίδια τα περιβαλλοντικά αγαθά, όσο και στον άνθρωπο γενικότερα, που είναι ο τελικός αποδέκτης αυτών των ενεργειών και του οποίου καταφρονούνται οι πολιτισμικές και αισθητικές του αξίες.
Με αυτές τις εκτιμήσεις η επιχειρούμενη εκτροπή του Αχελώου στον Θεσσαλικό κάμπο είναι πολιτική απόφαση που λαμβάνεται με κοντόθωρα κριτήρια και αντιμετωπίζει τον ποταμό όχι σαν φυσική και αισθητική υπόσταση, αλλά σαν δεξαμενή νερού έτοιμη να υπηρετήσει όχι βέβαια την επιβίωση λιμοκτονούντων αγροτών της Θεσσαλίας, αλλά τον πλουτισμό των γεωργικών επιχειρήσεων των κατοίκων του κάμπου εκείνου.

Η καταστροφή της φύσης

2009-03-22T04:30:00.000-07:00

Δεν αμφισβητούμε την πρόοδο που συντελέστηκε κατά την διαδρομή των αιώνων από το ανθρώπινο γένος. Την πρόοδο που βελτίωσε τους όρους της ζωής του ανθρώπου. Όμως, βλέποντας κανείς τα πράγματα με όσο γίνεται κριτική ματιά δεν μπορεί να μη επισημάνει με ανησυχία όσα δεν βελτιώνουν τους όρους της ζωής μας, αλλά, αντίθετα, δημιουργούν κινδύνους και μάλιστα κινδύνους έσχατους. Το φυσικό περιβάλλον, για παράδειγμα, κινδυνεύει από την αλόγιστη, την ασύνετη θα έλεγα καλλίτερα, ανθρώπινη δραστηριότητα. Μια δραστηριότητα που οδηγεί, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί και όπως αντιλαμβανόμαστε οι μη ειδικοί, στην μεταβολή του κλίματος, στην μεταβολή δηλαδή των χαρακτηριστικών του πλανήτη. Του ίδιου του λίκνου του ανθρώπινου γένους.
Το ζήτημα δεν είναι, όπως εκ πρώτης όψεως φαίνεται, απλά ζήτημα εφαρμογής των σύγχρονων τεχνολογιών και ανακαλύψεων. Είναι βαθύτερο. Είναι ζήτημα μεταβολής της στάσεώς μας απέναντι στη φύση. Είναι θέμα του πως εννοούμε και αντιλαμβανόμαστε την φύση. Ίσως και του πώς την ονομάζουμε.
Στις μέρες μας η φύση έπαυσε να είναι η φύσις των πρώτων αιώνων του πολιτισμένου ανθρώπου. Έπαυσε δηλαδή να είναι το όργανο και ο δάσκαλος της (ανα)δημιουργίας. Ο άνθρωπος δεν στέκεται πια μπροστά της με θαυμασμό και δέος, αλλά με διάθεση κατακτητή και εμπόρου. Έτσι από μητέρα, σύντροφος και συνεργάτης του, η φύση έγινε αντικείμενο αδυσώπητης εκμετάλλευσης. Οι πρώτοι κυνηγοί έδρεπαν τους καρπούς της. Οι πρώτοι αγρότες συνεργάζονταν μαζί της στην διαδικασία της αναπαραγωγής. Ο σημερινός άνθρωπος, βιάζει και καταστρέφει τη φύση. Η τεχνολογία του ανθρώπου έγινε όπλο του ανθρώπου εναντίον της φύσης. Ένα όπλο που τελικά στρέφεται εναντίον του. Αφού με αυτή ο άνθρωπος έχει λεηλατήσει τη γη και έχει υποβιβάσει τις φυσικές υποστάσεις σε απλά αναλώσιμα.
Βέβαια υπάρχουν οι φωνές των διαμαρτυρομένων, που στη σύγχρονη κοινωνία έχουν παγκόσμια εμβέλεια και ίσως και απήχηση. Διαβάζω με παρηγοριά, αλλά όχι με ανακούφιση, ότι με πρωτοβουλία του παγκόσμιου δικτύου του WWF γίνονται το Σάββατο 28 Μαρτίου εκδηλώσεις κατά της αλλαγής του κλίματος στις οποίες αναμένεται να συμμετάσχουν 1000 πόλεις του πλανήτη, οι οποίες θα σκοτεινιάσουν μνημεία, δημόσια και δημοτικά κτίρια και άλλα ιστορικά κτίρια και τοποθεσίες, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα ότι όλοι μαζί μπορούμε να δράσουμε ενάντια στις κλιματικές αλλαγές. Ο Δήμος Αγρινίου θα συμμετάσχει σαυτές και θα συσκοτίσει για μία ώρα συμβολικά κεντρικές πλατείες όπως την πλατεία Δημάδη, την πλατεία Μητροπολίτου Χριστοφόρου, την πλατεία Παναγοπούλου, κεντρικές οδούς όπως την οδό Καλλέργη και το κτίριο του Παλαιού Σταθμού Τρένου. Όμως το φυσικό περιβάλλον μας που λέγεται Αμβρακικός, Τριχωνίδα και Αχελώος κινδυνεύουν. Τι θα κάνουμε; Αρκεί η συσκότιση μιας μέρας;

Τι μας ανησυχεί

2009-03-22T04:29:00.001-07:00

Ο σεβασμός των φρονημάτων και των ιδεών των άλλων είναι αυτονόητη και θεμελιακή αξία στις κοινωνίες των ελεύθερων πολιτών. Στις κοινωνίες που ονομάζουμε δημοκρατικά οργανωμένες πολιτείες. Και ο σεβασμός των φρονημάτων και των ιδεών των άλλων είναι αυτονόητη και θεμελιακή αξία, ιδίως όταν τα φρονήματα και οι ιδέες των άλλων δεν είναι απλώς διαφορετικές από τις δικές μας, αλλά εχθρικές και μισητές. Στο κάτω - κάτω η ύπαρξή τους, η γέννησή τους και η διάδοσή τους είναι ως ένα βαθμό τουλάχιστον ανέλεγκτες. Είναι όμως προπαντός και χρήσιμες για τον έλεγχο και τον βάσανο της ορθότητας των δικών μας ιδεών και φρονημάτων. Γιατί κανείς βέβαια δεν κατέχει το μονοπώλιο του ορθού λόγου και της αλήθειας. Όμως οι πράξεις των άλλων, ιδιαίτερα όταν αυτές συνιστούν δράση προς άλλους, μπορούν να ελέγχονται, να περιορίζονται και να απαγορεύονται, ακόμα και να τιμωρούνται όταν βλάπτουν βασικούς όρους της υπάρξεως και συμβιώσεως του ατόμου. Παραβιάζουν τότε τις συνθήκες του κοινωνικού συμβολαίου. Και το σύστημα των κανόνων που ελέγχει, περιορίζει, απαγορεύει και τιμωρεί τις πράξεις αυτές, τις παράνομες πράξεις, συγκροτεί την λεγόμενη έννομη τάξη.
Τις κοινές αυτές σκέψεις αναγκάζεται να επαναλάβει κανείς όταν βιώνει, ως θεατής ή ακόμη περισσότερο ως εμπλεκόμενος πολίτης ή απλώς ως αναγνώστης, τα τεκταινόμενα των ημερών από τους αποκαλούμενους αντιεξουσιαστές, κουκουλοφόρους ή τρομοκράτες (είναι δύσκολη σήμερα η διάκριση). Και τα βιώσαμε και στο Αγρίνιο τις ημέρες που σημειώθηκαν οι καταστροφές των προθηκών των Τραπεζών, του ΟΤΕ και των ΕΛΤΑ από ομάδα νεαρών. Ακόμα μια πρόσφατη βιωματική εμπειρία είχαμε την πρωτοχρονιά όταν το δημαρχιακό μέγαρο της πόλης αυτής «καταλήφτηκε» και τεράστια πανώ αναρτήθηκαν στην πρόσοψή του. Δεν θα αναφερθώ στα προβαλλόμενα συνθήματα, δεν θα αναφερθώ στα αιτήματα των καταληψιών και των καταστροφέων. Εκ προοιμίου είναι σεβαστά. Οι καταστροφές και οι καταλήψεις είναι παράνομες. Δεν με ξενίζει όμως η παρανομία. Που είναι εγγενής δύναμη της ανθρώπινης φύσης. Δεν εκπλήσσομαι από τους παρανομούντες. Που θα υπάρχουν όσο υπάρχει το ανθρώπινο γένος. Με ξενίζει ίσως, πάντως με ανησυχεί, η ανοχή της παράνομης πράξης από τα όργανα της έννομης τάξης στα καθήκοντα των οποίων εντάσσεται η πρόληψη και η καταστολή αυτής που θεωρείται «παράνομη πράξη». Και φυσικά είναι παράνομες πράξεις και η καταστροφή της ξένης περιουσίας και η κατάληψη δημοσίων και δημοτικών χώρων. Όμως κανένα όργανο της έννομης τάξης δεν κινήθηκε, κανένα όργανο της έννομης τάξης δεν φαίνεται να αντέδρασε. Κανένα όργανο της έννομης τάξης δεν φαίνεται να έλαβε μέτρα κατά των δραστών των ως άνω πράξεων. Και δεν εννοώ απλώς τα κατώτερα εκτελεστικά όργανα της αστυνομίας. Εννοώ εκείνους που δεν έδωσαν τις εντολές. Εκείνους τους αρμοδίους της εκτελεστικής και της δικαστικής εξουσίας που δεν έδωσαν τις εντολές που είχαν καθήκον να δώσουν. Είναι σαφείς οι ευθύνες τους. Ακόμα και οι επικεφαλής του Δήμου Αγρινίου δεν μας πληροφόρησαν (από όσο γνωρίζουμε) τι συνέβη με τους καταληψίες και εάν υπήρξαν προβλήματα στην λειτουργία των υπηρεσιών του Δήμου από την κατάληψη.

ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΕΣ ΑΦΙΣΕΣ

2008-09-24T10:32:00.000-07:00

Αναγγέλθηκε ότι το Σάββατο στις 27 Σεπτεμβρίου 2008 θα πραγματοποιηθεί στο χώρο του Περιβαλλοντικού Κέντρου Τριχωνίδας στα Αμπάρια του Δήμου Θεστιαίων η 1η Γιορτή καλλιτεχνικής δημιουργίας (Art Lake Fest08), που διοργανώνεται από τη Νομαρχιακή Επιτροπή Λαϊκής Επιμόρφωσης Αιτωλοακαρνανίας με τη συνεργασία των Δήμων Αρακύνθου, Θεστιαίων, Θέρμου, Μακρυνείας και Παραβόλας. Αισθάνεται κανείς ιδιαίτερη ικανοποίηση για τη διοργάνωση, τις φιλοδοξίες των διοργανωτών και τους στόχους της, αφού μάλιστα η αναγγελία εμπεριέχει και τον υπαινιγμό ότι η γιορτή, ως πρώτη, θα έχει και συνέχεια. Εκείνο όμως που προβληματίζει είναι ο ξενόγλωσσος τίτλος της (Art Lake Fest08), που εμφαντικά μάλιστα προβάλλεται στην αφίσα που δόθηκε για δημοσίευση (βλέπετε δίπλα). Και ο προβληματισμός γίνεται εντονότερος επειδή στην ίδια αφίσα η ημερομηνία πραγματοποίησης της γιορτής σημειώνεται (το ίδιο εμφαντικά) πάλι ξενόγλωσσα (27 September). Μήπως η αφίσα απευθύνεται σε παγκόσμιο κοινό; Θα το ευχόμασταν, αλλά δυστυχώς δεν έχουμε τέτοιες ενδείξεις. Τουλάχιστον η ανακοίνωση τύπου δεν μας προϊδεάζει. Αλλά οπωσδήποτε απευθύνεται σε Έλληνες και μάλιστα περισσότερο σε ντόπιους της περιοχής μας. Οι οποίοι, όποιες γνώσεις Αγγλικής και εάν έχουν, φανταζόμαστε ότι θα προτιμούσαν να τα διαβάσουν στα Ελληνικά. Πέραν όμως τούτων, διερωτάται κανείς, η Νομαρχιακή Επιτροπή Λαϊκής Επιμόρφωσης Αιτωλοακαρνανίας, έτσι ενημερώνει το κοινό για τις διοργανώσεις της; Είναι άραγε βέβαιο ότι το επίπεδο της επιμόρφωσης που παρέχει είναι τόσο υψηλό και ευρύ ώστε μπορεί να καταφεύγει σε αυτή την αφίσα; Γιατί βεβαίως δεν μπορούμε να φαντασθούμε ότι περιφρονεί τα Ελληνικά όταν απευθύνεται σε Έλληνες.

Έγκλημα και τιμωρία

2008-07-18T11:47:00.000-07:00

Όπως είναι γνωστό, συκοφαντική δυσφήμιση αποτελεί ο ισχυρισμός και η διάδοση ενός ψευδούς γεγονότος, εν γνώσει της αναληθείας του. Η πρόσφατη καταδίκη νεαρού δημοσιογράφου από το δικαστήριο της πόλης μας για συκοφαντική δυσφήμηση ενός πολιτικού έδωσε αφορμή για συζητήσεις και σχόλια. Παρά στις καταφάσεις και στις θετικές κρίσεις που μια απόφαση δικαστηρίου αναπόφευκτα οδηγεί, υπήρξαν, περιέργως, και φωνές που υποστήριξαν ότι καταδικαστικές αποφάσεις για συκοφαντική δυσφήμιση, όπως αυτή του δικαστηρίου της πόλης μας (την ορθότητα της οποίας δεν φαίνεται να αμφισβητούν), δεν θα πρέπει να επιδιώκονται από πολιτικούς. Με άλλες λέξεις ότι οι πολιτικοί θα πρέπει να ανέχονται τις συκοφαντίες που εκτοξεύονται εναντίον τους από δημοσιογράφους. Φρονούμε ότι οι τελευταίες αυτές σκέψεις αδικούν όχι μόνο τους πολιτικούς, που έχουν ασφαλώς το για όλους τους πολίτες αναγνωριζόμενο δικαίωμα να προστατεύσουν την τιμή και την υπόληψή τους πάνω στις οποία μάλιστα στηρίζουν (θα πρέπει να στηρίζουν πάντως) τους αγώνες τους, αλλά αδικούν και τους ίδιους τους δημοσιογράφους και το έργο τους. Εάν έργο των δημοσιογράφων είναι η προάσπιση και η διάδοση της αλήθειας, ποιο χειρότερο έργο μπορεί να επιτελέσουν από την συκοφαντία, αφού με αυτήν εν γνώσει της αναλήθειας διαδίδουν το ψεύδος; Τέτοια δε συμπεριφορά, εάν παραμείνει ατιμώρητη, δηλαδή εάν θεωρηθεί νόμιμη, αντανακλά και στο ήθος όλων δημοσιογράφων. Όχι γιατί αυτοί θέλουν να σέβονται το πρόσωπο των πολιτικών. Αλλά γιατί θέλουν να υπηρετήσουν χωρίς εκπτώσεις και εξαιρέσεις την αλήθεια. Και αυτός ο σκοπός και όταν ακόμα αστοχεί συγκροτεί το επαγγελματικό τους ήθος.

Η Τριχωνίδα κινδυνεύει

2008-07-10T23:19:00.000-07:00

Στο όνομα της λεγόμενης «αξιοποίησης», που συνήθως καταλήγει να έχει την έννοια της εμπορικής εκμετάλλευσης (με τα κριτήρια μάλιστα του οποιουδήποτε περιστασιακού επιχειρηματία), πολλές φυσικές καλλονές στη χώρα μας έχουν καταστραφεί. Αυτή δυστυχώς την καταστροφή κινδυνεύει να υποστεί και η λίμνη Τριχωνίδα, η οποία τα τελευταία χρόνια «αξιοποιείται» με την κατασκευή διαφόρων κέντρων διασκεδάσεως στις παρυφές της. Έτσι όχι μόνο η παραλία της, που καταλαμβάνεται από τους επιχειρηματίες, αποστερείται από την ελεύθερη και ανεμπόδιστη χρήση των πολιτών, αλλά και τα λύματα από την λειτουργία των κέντρων μολύνουν τα νερά της, που θεωρούνταν μέχρι πρό τινος από τα πιο καθαρά. Η ευθύνη δεν βαρύνει την κρατική διοίκηση. Βαρύνει τις παραλίμνιες κοινότητες. Τους σημερινούς Δήμους. Και τούτο γιατί, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 3 του ν. 3640/1928 σαυτούς ανήκουν κατά κυριότητα οι παραλίμνιες εκτάσεις που έχουν αποκαλυφθεί ή θα αποκαλυφθούν από την βαθμιαία απόσυρση των νερών της λίμνης. Κανένα δυστυχώς μέτρο δεν λαμβάνεται για να συγκρατηθεί η τάση όσων επιχειρηματιών και όσων ιδιοκτητών γειτονικών ακινήτων επεκτείνουν την ιδιοκτησία τους μέχρι τα νερά της λίμνης, ακολουθούντες την σταδιακή απόσυρσή τους. Με ικανοποίηση διαβάσαμε σχετικό δημοσίευμα στην έγκριτη τοπική εφημερίδα «Αναγγελία». Μακάρι και άλλοι παράγοντες του τόπου αυτού να συνειδητοποιήσουν τον κίνδυνο και να λάβουν εγκαίρως τα απαιτούμενα νόμιμα μέτρα προστασίας της λίμνης.

Το Αγρίνιο "μαρτυρική" πόλη;

2008-06-16T01:37:00.000-07:00

Το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι: Το Αγρίνιο μπορεί να χαρακτηριστεί μαρτυρική πόλη; Και το δεύτερο ερώτημα, σημαντικότερο ίσως από το πρώτο: Πρέπει να επιδιωχθεί η αναγνώριση της πόλης αυτής ως μαρτυρικής; Αλλά τι σημαίνει μαρτυρική πόλη; Δεν μιλάμε, δυστυχώς, με την ουσιαστική σημασία της λέξης «μαρτυρικός». Που σημαίνει, κατά το λεξικό: «ο ανήκων στο μάρτυρα, ή στη μαρτυρία, ή ο αναφερόμενος στους μάρτυρες της Εκκλησίας», και ευρύτερα: «ο βασανιστικός, ο γεμάτος μαρτύρια». Μιλάμε όμως, κατά την αντίληψη εκείνων που θέτουν το ζήτημα, χωρίς να ακριβολογούν, ότι μαρτυρική είναι εκείνη η πόλη που βασανίστηκε στην διάρκεια της ξένης κατοχής κατά την διάρκεια του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου, ή αν θέλετε η πόλη που την εποχή εκείνη είχε πολλά θύματα. Και επειδή οι πόλεις δεν μπορεί να αποτελούν αντικείμενο βασανισμού, απομένει να περιορίσουμε την έννοια στους Αγρινιώτες που βασανίστηκαν κατά την διάρκεια της Γερμανοϊταλικής κατοχής (1941-1944). Είναι γνωστό βέβαια ότι στο Αγρίνιο έγινε η αποτρόπαια εκτέλεση των 120 (ή όσων ήσαν) αθώων συμπολιτών μας, με προεξάρχοντα θύματα τους τρείς κρεμασμένους της κεντρικής πλατείας Μπέλλου (τότε). Και η εκτέλεσή τους εκείνη ήταν τα αντίποινα των Γερμανών για το σαμποτάζ που οργανώθηκε εναντίον τους στη Σταμνά, από άνδρες του αντιστασιακού ΕΛΑΣ, και είχε αποτέλεσμα την ανατίναξη του σιδηρόδρομου που μετέφερε προς το Αγρίνιο Γερμανούς στρατιώτες και εφοδιασμό. Αντίποινα των Γερμανών για το σαμποτάζ σε βάρος κρατουμένων στις φυλακές του Αγρινίου υπόπτων για άλλες αντιστασιακές ενέργειες. Δεν αμφισβητεί νομίζω κανένας ότι η αφαίρεση της ζωής είναι ύπατος βασανισμός (αν και πολλοί βασανιζόμενοι, υπό άλλες συνθήκες, θα έβλεπαν το θάνατο ως λύτρωση). Όμως διερωτώμαι: Πόσες άραγε πόλεις της Ελλάδος δεν είχαν θύματα, και πόσες είχαν πολύ περισσότερα από το Αγρίνιο;. Πρόχειρα θα αναφέρω τα Καλάβρυτα και το Δίστομο. Θα προσέθετα και την Αθήνα με τα αναρίθμητα θύματα της πείνας και των εκτελέσεων, όσων όρθωσαν το ανάστημά τους, με συγκεκριμένες πράξεις αντίστασης, εναντίον του ξένου κατακτητή. Όλη η Ελλάδα είχε θύματα. Δικαίως βέβαια η πόλη του Αγρινίου τίμησε, τιμά, πενθεί και μνημονεύει τα θύματά της. Τι θα προσφέρει όμως στα θύματα αυτά η προσωνυμία του Αγρινίου ως «μαρτυρικής πόλης»;. Δικαίωση; Όχι ασφαλώς. Αλλά ούτε και στον εαυτό της η πόλη αυτή θα προσφέρει κάτι με την προσωνυμία του εαυτού της ως «μαρτυρικής πόλης». Άλλωστε ίδια οφέλη δεν διανοείται κανείς ότι επιδιώκει το Αγρίνιο να αποκομίσει από τα θύματα εκείνα. Και μη ξεχνάμε: «Ανδρών αγαθών έργω γενομένων, έργω και δηλούσθαι τας τιμάς». Αν το Αγρίνιο είναι μαρτυρική πόλη, ξεχωριστή από τις υπόλοιπες Ελληνίδες πόλεις, ας μη το δηλώνουμε εμείς στο Αγρίνιο για την πόλη μας. Ας το πούνε οι άλλοι μόνοι τους για εμάς. Χωρίς υποβολείς βέβαια. Και εμείς ας περιοριστούμε να πράττουμε τα ανάλογα μιας τέτοιας τιμής.

Η προτομή του Χατζόπουλου

2008-05-22T00:12:00.000-07:00

Αυτές τις μέρες ο Δήμος Αγρινίου και ο φιλολογικός όμιλος Αγρινίου «Κ. Χατζόπουλος» στήνουν στην πλατεία Χατζοπούλου, εκεί που ήταν κάποτε το σπίτι που έζησε ο μεγάλος ποιητής Κωνσταντίνος Χατζόπουλος, την προτομή του. Φαντάζομαι ότι, όπως πρέπει, θα εκφωνηθούν λόγοι για να τιμηθεί το πρόσωπο και το έργο του. Σημαντικό γεγονός ασφαλώς. Και χρήσιμοι οι λόγοι για όσους αγνοούν και για όσους ξεχνούν το ποιητή και το έργο του. Όμως σημαντικότερο για την ποιότητα του πολιτισμού μας είναι το γεγονός ότι εδώ και αρκετά χρόνια μια άλλη προτομή του ίδιου ποιητή, που είχε στηθεί, το έτος 1956, στην ίδια πλατεία με τις ίδιες τελετές και τους ίδιους πανηγυρισμούς είχε απρόσμενες περιπέτειες που κατέληξαν στην καταστροφή της. Πέρασαν δύο ή τρεις δεκαετίες από την καταστροφή της και όποιος αναζητούσε στο Αγρίνιο την προτομή εκείνη όχι μόνο δεν την εύρισκε, αλλά και αν ρωτούσε γιατί εξαφανίστηκε δεν θα είχε απάντηση. Το καταστροφικό έργο δεν ήταν έργο επήλυδων βαρβάρων αλλά των ίδιων των αυτόχθονων Αγρινιωτών. Και μάλιστα όχι μόνο εκείνων, δια των χειρών των οποίων καταστράφηκε. Αλλά και εκείνων που ανέχτηκαν επί χρόνια, σιωπηρά χωρίς αντίδραση, την καταστροφή και άφησαν, χωρίς άμεση αποκατάσταση, την ζημιά. Εκείνων που δεν τους έλειψε η τιμητική προτομή του ποιητή και εκείνων που δεν αναζήτησαν τους υπευθύνους. Πληγή ασφαλώς στον πολιτισμό αυτού του τόπου!. Δεν έχω ονόματα και διευθύνσεις των υπευθύνων. Κανείς δεν έχει. Και αυτό είναι το χειρότερο.

Οι νέοι εγκαταλείπουν την Αιτωλοακαρνανία

2008-05-08T07:40:00.000-07:00

Τα ευρήματα που έφερε στο φως η δημοσκόπηση που διενήργησε για λογαριασμό του Συλλόγου Αιτωλοακαρνάνων Σπουδαστών Αθήνας η εταιρεία δημοσκοπήσεων «Κάπα Research» εμφανίζουν το 55% των νέων του νομού μας να δηλώνει ότι δεν είναι ικανοποιημένο από το επίπεδο διαβίωσης και ότι είναι έτοιμο να φύγει ώστε να διασφαλίσει αλλού επαγγελματικό μέλλον. Η άποψη μάλιστα αυτή είναι πολύ ισχυρότερη στο γυναικείο πληθυσμό και στις ημιαστικές και αγροτικές περιοχές. Επισημαίνεται δε από τους ερωτηθέντες, πλην άλλων, η υποβάθμιση αγροτικού τομέα και έλλειψη σημαντικών επενδύσεων στο νομό. Τα ευρήματα αυτά πιθανώς να εξέπληξαν ορισμένους ή να τάραξαν τον εφησυχασμό άλλων. Αλλά θα έπρεπε να ήταν αναμενόμενα. Και βεβαίως οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην συρρίκνωση των οικονομικών μεγεθών του νομού μας, που είναι, ως γνωστό, όχι μόνο από τους φτωχότερους σε παραγωγή, αλλά και από τους πιο παραγκωνισμένους. Όμως παράλληλα, πρέπει να επισημάνει κανείς, σαν πιθανή εξήγηση των διαθέσεων της νεολαίας μας, την κυριαρχούσα παγκοσμίως τάση για εγκατάλειψη των αγροτικών ασχολιών και δραστηριοτήτων, την παρακμή της παραδοσιακής ατομικής αγροτικής επιχείρησης σε όφελος των εταιρικών – εμπορικών ή και βιομηχανικών γεωργικών εκμεταλλεύσεων και την διόγκωση των μεγάλων αστικών κέντρων, οι σειρήνες των οποίων περισσότερο παντός άλλου είναι φυσικό να βρίσκουν ευήκοα τα ώτα των νέων.

Η ελευθερία του λόγου

2008-03-05T09:17:00.003-08:00

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ είναι μια λέξη που την μεταχειριζόμαστε καθημερινά. και για την οποία έχουν γραφεί από αιώνες χιλιάδες σελίδες. Είναι ένα ιδανικό που πυρπόλισε τις καρδιές των ανθρώπων και για το οποίο πολλοί θυσίασαν την ζωή τους. ΄Εγινε ένα σύνθημα για να επιβληθούν στο όνομά της, στο όνομα της ελευθερίας καθεστώτα δουλείας. Παρ όλα αυτά για το περιεχόμενο της έννοιας "ελευθερία" δεν υπάρχει συμφωνία. Αντίθετα, έχουν διατυπωθεί πολλές και αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις από τους πιο σπουδαίους συγγραφείς. ΄Αλλωστε είναι μια γενικότερη έννοια που επιδέχεται πολλούς επί μέρους προσδιορισμούς και συνεπώς είναι ίσως εύλογες και οι συγχύσεις. Μιλούμε για εθνική ελευθερία, για ελευθερία των συναλλαγών, για ελευθερία του συνέρχεσθαι, για ελευθερία του λόγου κλπ. ΄Όμως, παρ όλες τις συγχύσεις, εύλογες ή σκόπιμες, οι περισσότεροι νομίζω συμφωνούν για το ότι χωρίς περιορισμούς που επιβάλλονται από το σεβασμό της ελευθερίας του άλλου, δεν υπάρχει ελευθερία.
Μιλώντας για ελευθερία του λόγου, μιλούμε για ένα αγαθό χρήσιμο για τον άνθρωπο. Χρήσιμο γιατί εξασφαλίζει την αναζήτηση και πολλές φορές την ανακάλυψη της αλήθειας.
Μιλώντας γι ελευθερία λόγου, εννοούμε συνήθως την ελευθερία στην έκφραση της σκέψης. Λογικά όμως η έκφραση της σκέψης προϋποθέτει διαμορφωμένη σκέψη (Λόγος = Σκέψη). Απαιτεί επίσης δυνατότητα μετάδοσης και δυνατότητα επικοινωνίας. Έτσι το θέμα ελευθερία λόγου, έχει δύο όψεις:
· Πρώτη όψη: Η διαμόρφωση της σκέψης.
· Δεύτερη όψη: Η έκφραση και η μετάδοση της σκέψης.
Είναι ίσως περίεργο, αλλά στον αιώνα που λήγει, τον αιώνα του ραδιοφώνου, της τηλεόρασης, των μεγάλων κατακτήσεων της τυπογραφίας, των τραπεζών δεδομένων και των δικτύων, τα θέματα αυτά έχουν αποκτήσει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, που τα καθιστούν επίκαιρα.

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ της σκέψης, σημαίνει ανάπτυξη των πνευματικών μηχανισμών πρόσληψης παραστάσεων της αντικειμενικής πραγματικότητας. Και ασφαλώς είναι θεμελιακή για την ελευθερία του λόγου. Πράγματι, χωρίς αυτή δεν υπάρχει σκέψη και συνεπώς δεν υπάρχει πρόβλημα έκφρασής της.
· Θετικοί παράγοντες για την διαμόρφωση της σκέψης αποτελούν οι εγγενείς πνευματικές δυνάμεις του ανθρώπου, αλλά και η εξωγενετική κληρονομικότητα του ανθρώπου. Δηλαδή η παιδεία, όχι μόνο με την εκπαιδευτική της έννοια, αλλά και με την γενικότερη πολιτισμική της διάσταση. Την παιδεία που παρέχεται από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον. Θετικός παράγων είναι επίσης και η δυνατότητα ελεύθερης επιστημονικής έρευνας.
· Αντίθετα δυσχεραίνεται και εμποδίζεται η διαμόρφωση της σκέψης από την ύπαρξη συνθηκών φόβου και συνθηκών μισαλλοδοξίας, γιατί αυτές οι συνθήκες παραμορφώνουν την αλήθεια. Περιορίζεται επίσης η ελευθερία διαμόρφωσης της σκέψης άμεσα μεν από την λογοκρισία, έμμεσα δε και περισσότερο επικίνδυνα από την προπαγάνδα Ιδίως από την έντεχνη και με επιστημονικές προδιαγραφές προπαγάνδα Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι σήμερα δεν καίγονται βιβλία, όπως γινόταν στο Μεσαίωνα από την Ιερά Εξέταση. Αντίθετα, με εκατομμύρια βιβλία, με πολυσέλιδες εφημερίδες, με κατακλυσμό τηλεοπτικών προγραμμάτων, επιδιώκεται σήμερα, και μέχρις ενός βαθμού επιτυγχάνεται να καμφθεί και να διαμορφωθεί η από άλλες αιτίες ασθενής βούληση των αναγνωστών και των ακροατών έτσι ώστε να πιστεύουν και να εκφράζουν ούτοι ελεύθερα μεν, απόψεις όμως τις οποίες όμως άλλοι θέλησαν να διαμορφώσουν και να εκφράσουν μέσω αυτών.
Πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις στην διαδικασία διαμόρφωσης της σκέψης δεν έχουν την ίδια επίδραση σε διάφορες κοινωνικές ομάδες ή σε διάφορους τομείς κοινωνικής έκφρασης. Ούτε επίσης οι περιορισμοί έχουν απόλυτη καταλυτική επίδραση. Έτσι για παράδειγμα: Άλλη επίδραση έχουν οι περιορισμοί στην διαμόρφωση της πολιτικής σκέψης και άλλη επίδραση έχουν στην παραγωγή ενός καλλιτεχνικού έργου. Εξ άλλου, πολλές φορές (όχι πάντοτε) η σκέψη διαμορφώνεται και πίσω από τα σίδερα της φυλακής και πολλά αριστουργήματα του πνευματικού πολιτισμού της ανθρωπότητας γράφτηκαν κάτω από συνθήκες απόλυτου δεσποτισμού και κυριαρχίας της βίας. "Η ελευθερία, έλεγε ο Γκάντι πρέπει να αναζητηθεί συχνά ανάμεσα στους τοίχους των φυλακών, κάποτε επάνω στο ικρίωμα, ποτέ στις αίθουσες των συμβουλίων, στα δικαστήρια ή στα σχολεία". Ένας λόγος βέβαια ειπωμένος σε ορισμένο τόπο και χρόνο. Δεν αναιρεί όμως την μεγάλη σημασία που έχει η ελευθερία πρόσβασης στην αλήθεια και η ανεμπόδιστη ανάπτυξη των ατομικών μηχανισμών και ικανοτήτων πρόσληψης της αλήθειας σε μια ελεύθερη κοινωνία, σαν μια ευνοϊκή προϋπόθεση στη διαμόρφωση της σκέψης.

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ. ΄Όπως επισημάνθηκε, η ελευθερία του λόγου δεν είναι μόνον θέμα διαμόρφωσης της σκέψης. Δηλαδή δεν είναι μόνο θέμα δυνατοτήτων ελευθερίας του λόγου. Είναι και θέμα έκφρασης και μετάδοσης της σκέψης. Είναι δηλαδή και θέμα δικαιωμάτων. Δικαιωμάτων που παρέχει η πολιτεία για την κατοχύρωση της ελευθερίας του λόγου.
Στη νομοθεσία μας υπάρχουν διατάξεις δύο ειδών: Από τη μια μεριά, διατάξεις που κατοχυρώνουν την ελευθερία της έκφρασης και μετάδοσης της σκέψης και από την άλλη μεριά διατάξεις που επιβάλλουν όρια στην ελευθερία αυτή. Ειδικώτερα αναφέρουμε:
· Στο Σύνταγμα υπάρχουν οι εξής διατάξεις: ΄Αρθρο 14 Καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, εγγράφως και δια του τύπου τους στοχασμούς του, τηρώντας τους νόμους του Κράτους. ΄Ο τύπος είναι ελεύθερος. Η λογοκρισία και κάθε άλλο προληπτικό μέτρο απαγορεύονται. Κατ εξαίρεση επιτρέπεται η κατάσχεση, με παραγγελία του Εισαγγελέα, μετά την κυκλοφορία: α) Για προσβολή της Χριστιανικής και κάθε άλλης γνωστής θρησκείας, β) Για προσβολή του Προσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας, γ) Για δημοσίευμα που αποκαλύπτει ορισμένες πληροφορίες για τις ένοπλες δυνάμεις, ή το οποίο σκοπεί την βίαιη ανατροπή του πολιτεύματος ή στρέφεται κατά της εδαφικής ακεραιότητας του Κράτους, δ) Για άσεμνα δημοσιεύματα, κατά τις υπό του νόμου οριζόμενες περιπτώσεις.
· Ο Π. Κ. Περιοριστικές είναι επίσης οι διατάξεις του ποινικού κώδικα που αφορούν τιμωρούμενες μορφές έκφρασης λόγου: Εννοώ τις διατάξεις που τιμωρούν την εξύβριση, που τιμωρούν την δυσφήμηση, αφού και αυτές οι πράξεις αποτελούν μορφές έκφρασης με λόγο γραπτό ή προφορικό.
· Ο ΚΠοινΔ: Το σπουδαίο αυτό νομοθέτημα καθιερώνει τις αρχές ενός πειθαρχημένου, αλλά ελεύθερου διάλογου ανάμεσα στα όργανα της συντεταγμένης πολιτείας, ττους δικαστές, αφ ενός, και του κατηγορουμένου, αφ ετέρου. Κατηγορούμενος ο οποίος πιθανώς να μην είναι απλώς παραβάτης, αλλά συνειδητός αρνητής της έννομης τάξης. Αποτελεί για τούτο ο ΚΠοινΔ στο σύνολό του κατωχύρωση της ελευθερίας του λόγου. Πρέπει εδώ, εξ αφορμής της αναφοράς μας στο ΚΠοινΔ, να σημειωθεί ότι ελεύθερη έκφραση δεν σημαίνει μόνο ελευθερία στην εξωτερίκευση και μετάδοση της σκέψης, αλλά και ελευθερία στην μη μετάδοση της σκέψης. Ελευθερία σιωπής. Καμμιά φορά μάλιστα συμβαίνει η σιωπή να έχει ειδικό βάρος μεγαλύτερο από το βάρος οιουδήποτε λόγου. Ο Καμύ μάλιστα έγραφε χαρακτηριστικά ότι "Είναι κανείς περισσότερο άνδρας με εκείνα που αποσιωπά παρά με εκείνα που λέγει". Και κανένας ασφαλώς δεν ξεχνά αγωνιστές της ελευθερίας που με θυσία της σωματικής τους ακεραιότητας ή της ζωής τους διάλεγαν τη σιωπή. Εμπνεόμενη από φιλελεύθερες αρχές η ποινική μας νομοθεσία στη διάταξη του άρθρου 273 του ΚΠοινΔ αναγνωρίζει στον κατηγορούμενο το δικαίωμα αρνήσεως απαντήσεως, το δικαίωμα σιωπής. Εξ άλλου στο άρθρο 222 ΚΠοινΔ αναγνωρίζεται στους συγγενείς του κατηγορουμένου το δικαίωμα αρνήσεως της μαρτυρίας. Με τα δικαιώματα αυτά γίνεται αντιληπτό ότι επιτυγχάνονται δύο στόχοι: Κατοχυρώνεται η ελευθερία της εκφράσεως και μεταδόσεως των σκέψεων, θετικά ή αρνητικά, δηλαδή η ελευθερία του λόγου. Συγχρόνως όμως τοποθετούνται φραγμοί στις όχι σπάνιες επιδιώξεις των προανακριτικών οργάνων να αποσπάσουν την ομολογία με αθέμιτα ή βάρβαρα μέσα, όπως είναι οι βασανισμοί και εκβιασμοί. Και τίθεται έτσι η αρχή ότι η αναζήτηση της αλήθειας δεν είναι το ύψιστο των αγαθών, ώστε να επιδιώκεται σε βάρος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ή, με άλλη διατύπωση, το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου κατοχυρώνει, πρέπει να κατοχυρώνει, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
· Αλλά και τα ένδικα μέσα, που προβλέπονται και επιτρέπονται από τη δικονομία, κατά σπουδαίων πράξεων, κατά των αποφάσεων των δικαστηρίων, είναι μια σπουδαία κατοχύρωση της ελευθερίας του (αντι)λόγου.
· Το Αστικό Δίκαιο επίσης κατοχυρώνει την ελευθερία του λόγου με την προστασία του λόγου σαν αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας.
· Οι διεθνείς διακηρύξεις και οργανώσεις: Η προστασία του δικαιώματος της ελευθερίας του λόγου προβλέπεται και από διεθνείς συμβάσεις, όπως είναι η Σύμβαση της Ρώμης, που αποτελεί θεμέλιο της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης. Αποτελεί επίσης μέλημα διεθνών οργανώσεων, όπως είναι η Διεθνής Αμνηστία, που προστατεύει τους πολιτικούς κρατούμενους και τους κρατούμενους συνειδήσεως. Αυτή η προστασία από το διεθνές δίκαιο του δικαιώματος της ελευθερίας του λόγου, έχουν μεταβάλει την ελευθερία αυτή σε θεμελιακό θεσμό του πολιτισμού για τον δυτικό τουλάχιστο κόσμο.

ΕΡΩΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ: Τα παραπάνω κείμενα νόμων και διακηρύξεων τι αντίκρυσμα έχουν; Πώς μεταφέρονται στην πράξη και πώς θωρακίζουν τον πολίτη, ώστε να αισθάνεται και να είναι ασφαλής όχι μόνο πριν εκφρασθεί αλλά και μετά, αφού δηλαδή εκφράσει δυσάρεστες για τους πολλούς απόψεις; Γιατί βέβαια η προστασία του νόμου έχει σημασία όταν εκφράζει κανείς απόψεις όχι σύμφωνες, αλλ αντίθετες στις κυρίαρχες απόψεις της πλειοψηφίας. Αιρετικές δηλαδή θα έλεγα, χωρίς τη θρησκευτική έννοια, απόψεις. Εγγύηση του δικαιώματος της ελευθερίας του λόγου αποτελεί η έννομη προστασία του, στα πλαίσια όμως ενός κράτους δικαίου. Αυτό είναι το αντίκρυσμα των νομοθετικών κειμένων που σταχυολόγησα προηγουμένως. Δηλαδή το συνταγματικό, κατά το άρθρο 20 του Συντάγματος, δικαίωμα κάθε Έλληνα πολίτη να ζητήσει έννομη προστασία από ανεξάρτητη Δικαιοσύνη (όσο και όταν είναι ανεξάρτητη) και να αναπτύξει ενώπιόν της τις απόψεις του περί των δικαιωμάτων ή των συμφερόντων του όπως ο νόμος ορίζει. Το δικαίωμα αυτό σήμερα, με την τάση διεθνοποίησης της δικαστικής προστασίας, και ιδιαίτερα για τον Ευρωπαίο πολίτη, έχει μεγάλη σημασία, εν όψει της ελεύθερης διακίνησης προσώπων και αγαθών. Πράγματι υπάρχουν περιπτώσεις που ο Ευρωπαίος πολίτης μπορεί και δικαιούται να απευθυνθεί ενώπιον των διεθνών δικαστηρίων της Ευρώπης για παροχή έννομης προστασίας, τόσο έναντι της κρατικής εξουσίας της χώρας του ή άλλων Ευρωπαϊκών χωρών, όσο και προστασία των ιδιωτικών του δικαιωμάτων έναντι τρίτων πολιτών στην περίπτωση που τα δικαιώματα αυτά προβλέπονται από τις διεθνείς συμβάσεις. Εννοώ το Δικαστήριο των δικαιωμάτων του Ανθρώπου, των χωρών του Συμβουλίου της Ευρώπης και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο τελευταίο αυτό δικαστήριο μάλιστα ο Ευρωπαίος πολίτης μπορεί να αναπτύξει τις απόψεις του στη γλώσσα τη χώρας του. Αυτός ιδιαίτερα ο τρόπος της παροχής έννομης προστασίας, με χρήση δηλαδή της εθνικής γλώσσας του πολίτη, αποτελεί νομίζω αυτόχρημα και ιδιαίτερα προστασία του δικαιώματος της ελευθερίας του λόγου.

ΑΛΛΑ ΕΡΩΤΑΤΑΙ, επίσης, η έκφραση και ιδίως η μετάδοση της σκέψης είναι πράγματι ελεύθερη για όλους, επειδή υπάρχει μια γενική και απρόσωπη προστασία, επειδή δεν υπάρχουν ρητές απαγορεύσεις, ή επειδή υπάρχουν δικαστήρια που επιβάλουν κυρώσεις για την παραβίασή τους;. Είναι λ.χ. εξ ίσου ελεύθεροι να εκφράσουν την σκέψη τους ο ιδιοκτήτης μιάς μεγάλης εφημερίδας όσο ένας οικονομικά ασήμαντος βιοπαλαιστής;. Ασφαλώς όχι. Η νομική κατοχύρωση της ελευθερίας του λόγου παρέχει ευκαιρίες και δυνατότητες, όχι όμως και δύναμη, που έχουν οι θέσει ισχυροί. Δεν απελευθερώνει μόνη της, η νομική κατοχύρωση της ελευθερίας του λόγου, όσους βρίσκονται σε ζυγό ηθικού ή υλικού καταναγκασμού. Γιατί δεν υπάρχει, όπως ίσως θα έπρεπε, ισότητα αφετηρίας. Και μιλάμε για ισότητα οικονομικής αφετηρίας. Εκτός όμως από έλλειψη ισότητας οικονομικής αφετηρίας υπάρχουν και εμπόδια πνευματικής και βιολογικής ανισότητας, όπως επίσης και πολιτικοί και κοινωνικοί φραγμοί. Τέτοιοι λ. χ. φραγμοί είναι το κρατικό και ιδιωτικό μονοπώλιο στα μέσα μετάδοσης του λόγου.
· Το κρατικό μονοπώλιο στα μέσα μετάδοσης του λόγου αποτελεί στα χέρια ολοκληρωτικών καθεστώτων όργανο προπαγάνδας και μοχλό διατηρήσεως της εξουσίας.
· Το ιδιωτικό μονοπώλιο ή ολιγοπώλιο στα μέσα μετάδοσης του λόγου, όταν ασκείται από ανθρώπους που επιδιώκουν αποκλειστικά το κέρδος, οδηγεί συχνά σε πτώση της ποιότητας και στον εκχυδαϊσμό.
Με αυτούς και πιθανώς και άλλους περιορισμούς, με αυτές τις σχετικότητες, η ελευθερία του λόγου, συνθλιμένη και περιορισμένη γίνεται μια σπάνια και ίσως δυσεπίτευκτη ανθρώπινη εκδήλωση. Χωρίς όμως αυτούς τους φραγμούς, γενικά χωρίς αντιστάσεις μπορούμε να κάνουμε λόγο για ελευθερία; Νομίζω πώς όχι. Απόλυτη κατάσταση ελευθερίας είναι μια ανέφικτη κατάσταση, ασυμβίβαστη με την ίδια τη βαθύτερη υπόσταση του ανθρώπου σαν ενός όντος που επιδιώκει υπέρβαση των ορίων του. Και όρια πάντα θα υπάρχουν για κάθε πλάσμα του κόσμου.

Ο ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ. ΄Ετσι, αφού οι φραγμοί τελικά δεν καταλύονται εντελώς, αφού η ίδια η φύση είναι άδικη, μπορεί ίσως να είμαστε πιο κοντά στην αλήθεια αν ισχυρισθούμε ότι και η ελευθερία του λόγου, όπως κάθε ελευθερία γενικά, είναι αγώνας για την κατάκτηση της ελευθερίας. Για την κατάκτηση της ελευθερίας του λόγου, με τα νόμιμα όπλα που ήδη αναφέραμε. Αλλωστε ο άνθρωπος δεν γεννιέται αλλά γίνεται ελεύθερος, με τον προσωπικό του αγώνα.
Με μια τέτοια έννοια της ελευθερίας του λόγου, σαν αγώνα για την ελευθερία του λόγου, οδηγούμαστε στη σύλληψη ενός ιδανικού, σε ένα όραμα αν θέλετε, που ανταποκρίνεται στα μέτρα και στη φύση του ανθρώπου. Παράλληλα η ελευθερία του λόγου, ο αγώνας για την ελευθερία του λόγου, γίνεται και ένας δύσκολος στίβος αρετής. Μιας αρετής που απαιτεί, όπως είναι φυσικό, από τον αγωνιστή της ελευθερίας ανιδιοτέλεια, αφού η ιδιοτέλεια δημιουργεί δουλική εξάρτηση από το προσωπικό συμφέρον. Μιας αρετής που απαιτεί επίσης τόλμη και ευψυχία: Γιατί θα χρειασθεί ο αγωνιστής της ελευθερίας του λόγου να διαφωνήσει, να σωπάσει. Και θα είναι μόνος, όταν οι πάντες γύρω του θα συμμετέχουν αλαλάζοντας στις μονότονες υμνολογίες των πολυώνυμων ολοκληρωτισμών ή της κενολογίας.
"Θέλει αρετήν και τόλμη η ελευθερία" όπως έψαλε στις ωδές του ο Κάλβος. ΄Η όπως έλεγε ο Θουκιδίδης, "εύδαιμον το ελεύθερον, το δε ελεύθερον έμψυχον"
Γιάννης Βλασόπουλος

Ίδρυση Εφετείου

2008-03-05T09:00:00.001-08:00

ΟΔικηγορικός Σύλλογος Αγρινίου, ταγμένος να μελετά και να προωθεί την επίλυση προβλημάτων που αφορούν στην απονομή της Δικαιοσύνης γενικότερα, αλλά και ιδιαίτερα στην περιοχή του Πρωτοδικείου Αγρινίου, ασχολήθηκε πριν πολλά χρόνια και εξακολουθεί να ασχολείται με το αντικείμενο αυτό με αμείωτο ενδιαφέρον και με αγωνιστική διάθεση, και αποβλέποντας στην επίλυση των προβλημάτων αυτών διατυπώνει αιτήματα των οποίων επιδιώκει την ικανοποίηση. Ένα από τα προβλήματα αυτά είναι και το πρόβλημα της υπαγωγής της περιφέρειας του νομού μας στην περιφέρεια του Εφετείου Πατρών και το αντίστοιχο αίτημα της ιδρύσεως Εφετείου στην Αιτωλοακαρνανία. Στον αγώνα αυτό ο Δικηγορικός Σύλλογος Αγρινίου επιστρατεύτηκε να αναλάβει ηγετικό ρόλο και από τους ευαίσθητους κοινωνικούς εταίρους της περιοχής (τον Δήμο Αγρινίου, τις Οργανώσεις των Αγροτών και των Εμπόρων και Επαγγελματιών κλπ). Με συναίσθηση λοιπόν ευθύνης και καθήκοντος εκδηλώνει διαρκώς τις τελευταίες δεκαετίες το ενδιαφέρον του αυτό, αφού μάλιστα τούτο βρίσκει ευρύτερη κοινωνική απήχηση και ανταποκρίνεται στην ολοένα αυξανόμενη οξύτητα που αποκτά το πρόβλημα από τις ραγδαία μεταβαλλόμενες συνθήκες της σύγχρονης ζωής. Πράγματι σήμερα όλο και περισσότερο γίνεται αποδεκτό ότι η προτεινόμενη λύση της ίδρυσης εφετείου στο Νομό αποτελεί, την μόνη λύση για την μείωση του χρόνου, του κόπου και της δαπάνης που απαιτεί η έκδοση τελεσίδικης απόφασης στις ιδιωτικές και τις άλλες διαφορές των πολιτών της περιφέρειας του Πρωτοδικείου Αγρινίου.
Το πρόβλημα
Το πρόβλημα που οι διαμορφωμένες μετά και από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και τον εμφύλιο πόλεμο συνθήκες έθεταν, είχε σχέση με τη ταχεία μεταμόρφωση αφ ενός μεν των ισχυουσών μέχρι τότε κοινωνικών συνθηκών, δηλαδή την μετακίνηση μεγάλων μαζών αγροτικού πληθυσμού από τις ορεινές περιοχές προς στα μεγάλα αστικά κέντρα του νομού και ιδιαίτερα στο Αγρίνιο και την σταδιακή αστικοποίησή του και αφ ετέρου με τις οικονομικές σχέσεις που διαμόρφωσε και επέβαλε η αστικοποίηση αυτή, στο πλαίσιο μάλιστα της ένταξης της χώρας στις λεγόμενες ανεπτυγμένες οικονομίες. Οι συνθήκες αυτές όχι μόνο πύκνωσαν και επιτάχυναν τις συναλλαγές και αύξησαν τον όγκο και την ύλη των ιδιωτικών διαφορών που φέρονταν προς επίλυση ενώπιον των δικαστηρίων, αλλά μετέβαλαν και την ποιότητα και την αξία του αντικειμένου των διαφορών αυτών, τις έκαναν πολύπλοκες και επέβαλαν την ανάγκη ταχείας διεκπεραίωσής τους. Εύγλωττα ομιλούν περί αυτών, πρώτον μεν, η ραγδαία αύξηση των υποθέσεων των δικαστηρίων όλων των βαθμών, δεύτερον, η αύξηση τόσον του αριθμού των δικαστών όσον και του αριθμού των δικηγόρων, και, τρίτον, η δημιουργία νέων δικαστηρίων, ήτοι των Διοικητικών Δικαστηρίων. Έτσι οι αριθμοί των ενώπιον των δικαστηρίων φερομένων προς επίλυση διαφορών να είναι, κατ αριθμόν μεν, εμφανώς πολλαπλάσιοι και όχι αντίστοιχοι ή ανάλογοι εκείνων της πρίν από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο εποχής, κατ είδος δε, αντικείμενο και σπουδαιότητα, άλλης βαρύτητος και ποιότητος, εφ όσον μάλιστα η πολυπλοκότητα των οικονομικών και εμπορικών συναλλαγών και η πυκνότητα των επικοινωνιών εμφάνισε την ανάγκη για ρύθμιση και επίλυση νέων κατ είδος διαφορών με το χαρακτηριστικό της όσο το δυνατόν ταχύτερης και προσεκτικότερης συνάμα αντιμετώπισής της. Αποτέλεσμα τούτων είναι να καταγράφεται μεταπολεμικώς με σταθερότητα μέχρι σήμερα η τάση της αυξήσεως των Πρωτοδικείων και Εφετείων σε συνδυασμό με την μείωση των Ειρηνοδικείων, για τα οποία υπήρξαν και σκέψεις καταργήσεώς τους, ενώ η λειτουργία των Πρωτοδικείων και των Εφετείων, εξ αιτίας του όγκου των υποθέσεων και της συγκέντρωσης μεγάλου αριθμού δικαστών (Πρωτοδικών και Εφετών) κατέστη δύσκαμπτη και αναποτελεσματική. Αντανάκλαση αυτών των προβλημάτων είναι και οι συνεχείς τροποποιήσεις τόσον της Πολιτικής όσον και της Ποινικής δικονομίας, οι οποίες μόνες τους δεν αντιμετωπίζουν τον πρόβλημα, χωρίς παράλληλες ρυθμίσεις, όπως είναι η αποσυμφόρηση των μεγάλων Εφετείων της Χώρας με απόσπαση ευρειών περιφερειών και δημιουργίας νέων. Πρακτική η οποία είναι γνωστή και εφαρμόστηκε με επιτυχία στις περιπτώσεις των Εφετείων Κοζάνης, Καλαμάτας, Λαμίας, Θηβών κλπ
Οι λόγοι ιδρύσεως Εφετείου στην Αιτωλοακαρνανία:
Τα ως άνω εκτεθέντα δεν ήταν δυνατόν να αφήσουν ανεπηρέαστα και των δεδομένα στους νομούς Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας, οι οποίοι αποτελούσαν τμήμα της έκπαλαι ευρείας περιφέρειας του Εφετείου Πατρών. Έτσι η Πολιτεία που είχε αναγκασθεί ήδη από το έτος 1936 να διαιρέσει την περιφέρεια του Νομού Αιτωλοακαρνανίας, η οποία ενιαίως υπάγονταν στο Πρωτοδικείο Μεσολογγίου και να ιδρύσει το Πρωτοδικείο Αγρινίου, αποσπώντας από αυτό τις επαρχίες Τριχωνίδος, Βάλτου και αργότερα Ξηρομέρου, αναγκάζεται να αυξάνει έκτοτε συνεχώς μέχρι σήμερα τόσο των αριθμό των οργανικών θέσεων των Πρωτοδικών που υπηρετούν στα Πρωτοδικεία των δύο αυτών νομών, όσο και τον αριθμό των Εφετών που στελεχώνουν το Εφετείο Πατρών, το οποίο έτσι έχει καταστεί δυσλειτουργικό. Αποτέλεσμα: Εκατοντάδες υποθέσεων στοιβάζονται και αναμένουν για χρόνια την εκδίκασή τους, ενώ κάθε φορά η μετακίνηση των παραγόντων της δίκης απαιτεί δαπανηρές και χρονοβόρες διαδρομές. Παράλληλα οι αριθμοί των μελών των δικηγορικών συλλόγων Αγρινίου, Μεσολογγίου και Λευκάδας, ακολουθώντας την αύξηση των ιδιωτικών διαφορών, έχουν πενταπλασιαστεί την τελευταία πεντηκονταετία. Αποτέλεσμα αυτής της εξελίξεως αποτελεί σήμερα η ανάγκη της ιδρύσεως Εφετείου στο Νομό Αιτωλοακαρνανίας, με υπαγωγή σαυτό των περιοχών των Πρωτοδικείων Αγρινίου, Μεσολογγίου και Λευκάδας. Και την αντιμετώπιση της ανάγκης αυτής με την ίδρυση του Εφετείου αυτού δεν την επιβάλει μόνον ο ορθολογισμός απέναντι στις σημειωθείσες εξελίξεις και στις μεταβολές στο κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο των Νομών Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας, αλλά την επιβάλλουν και οι κρατούσες ιδεολογικοπολιτικές αντιλήψεις για μια αποκεντρωμένη εξουσία και διοίκηση. Η δικαιοσύνη αποτελεί, όπως είναι γνωστό κορυφαία εκδήλωση της κρατικής φροντίδας για κοινωνική ειρήνη και έπαλξη για την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών και δεν συγχωρείται να είναι λιγότερο προσιτή ή λιγότερο αποτελεσματική για τους Αιτωλοακαρνανάες ή τους Λευκαδίτες, απ ό,τι είναι για τους υπόλοιπους Έλληνες. Έτσι, με την προτεινόμενη λύση της ίδρυσης Εφετείου στο Νομό μας, η απονομή της δικαιοσύνης καθίσταται (μπορεί να καταστεί) ταχύτερη και λιγότερο δαπανηρή, ενώ ευνοϊκό παράγοντα της λύσης της ίδρυσης Εφετείου με έδρα το Αγρίνιο αποτελεί η ύπαρξη κτιριακής υποδομής, δηλαδή η ύπαρξη καινουργούς και με επαρκείς χώρους δικαστικού μεγάρου στη πόλη του Αγρινίου, πράγμα που καθιστά αδάπανη την ίδρυση του νέου δικαστηρίου
Το Ιστορικό:
Το θέμα της ίδρυσης Εφετείου στο Αγρίνιο άρχισε να τίθεται από το Δικηγορικό Σύλλογο Αγρινίου, τις τοπικές οργανώσεις, τον τοπικό τύπο και μεμονωμένους παράγοντες του επιστημονικού και επαγγελματικού κόσμου από το έτος 1965. Μετά την πτώση της δικτατορίας προβάλλεται συστηματικότερα Το 1978 σύσκεψη των Εισαγγελέων Εφετών της Χώρας με τη συμμετοχή του τότε Εισαγγελέα του Α.Π. και του τότε Υπουργού Δικαιοσύνης Κ. Στεφανάκη πρότεινε στην τότε Κυβέρνηση την ίδρυση δύο (2) Εφετείων, ένα στην Κοζάνη κι ένα στη Δυτική Ελλάδα. Το 1980 συζητείται στη Βουλή των Ελλήνων πρόταση Νόμου της Ε.ΔΗ.Κ. για ίδρυση Εφετείου με έδρα το Αγρίνιο και περιφέρεια Αιτωλ/νία, Λευκάδα και Ευρυτανία. Η πρόταση νόμου απορρίφθηκε. Το ΠΑΣΟΚ όμως δια του τότε εκπροσώπου του επαγγέλθηκε ότι θα πραγματοποιήσει το αίτημα όταν έλθει στην εξουσία.. Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αγρινίου από το έτος 1986 αναλαμβάνει πρωτοβουλία επαφών με το Υπουργείο Δικαιοσύνης και τους βουλευτές του Νομού, με αποτέλεσμα την άνοιξη του 1987 ο τότε Πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου να δώσει εντολή στο τότε Υπουργό Δικαιοσύνης Ελευθέριο Βερυβάκη «να γίνει Εφετείο στην Αιτωλοακαρνανία». Ο Υπουργός μάλιστα αυτός, ύστερα από μελέτη του προβλήματος και με τη σύμφωνη γνώμη του Αρείου Πάγου κατέθεσε τροπολογία στο υπό ψήφιση τότε νομοσχέδιο περί Διαιτησίας για ίδρυση Εφετείου στο Αγρίνιο. Πριν προφτάσει να εκτελέσει την εντολή που είχε λάβει ο Ελ. Βερυβάκης αντικαθίσταται από τον Αγαμέμνονα Κουτσόγιωργα, αντιπρόεδρο της Κυβερνήσεως, ο οποίος όμως, παρά τους αρχικούς δισταγμούς του, την 23-10-1987 στη Βουλή ενώπιον των μελών του τότε Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου Αγρινίου υπέγραψε τροπολογία για ίδρυση μεταβατικού Εφετείου στο Αγρίνιο, την οποία αμέσως εν συνεχεία διένειμε προς μελέτη και ψήφιση στους βουλευτές. Η εμφιλοχωρήσασα όμως πριν από την ψήφιση της τροπολογίας αυτής διακοπή των εργασιών της Βουλής, λόγω της Εθνικής εορτής της 28ης Οκτωβρίου, έδωσε ευκαιρία να αναπτυχθούν έντονες αντιδράσεις ιδίως εκ μέρους του Δικηγορικού Συλλόγου Πατρών. Αντιδράσεις οι οποίες επηρέασαν δυσμενώς τον Αχαιό Υπουργό. Έτσι ούτος κατά την επανάληψη των εργασιών της Βουλής την 4-11-1987, εκμεταλλευόμενος και την ευνοϊκή για την μεθόδευσή του συγκυρία ορισμένων παρουσιών και άλλων απουσιών από την Βουλή, δήλωσε ότι αποσύρει την τροπολογία της ιδρύσεως του Εφετείου, με επακόλουθο έντονες αποδοκιμασίες και διαμαρτυρίες τόσο του Δικηγορικού Συλλόγου Αγρινίου, όσο και των κατοίκων της περιοχής, με απεργιακές κινητοποιήσεις, συλλαλητήρια, συγκεντρώσεις στην πλατεία Δημοκρατίας του Αγρινίου (25-11-1987) και στο Παπαστράτειο Δημοτικό Πάρκο, όπως επίσης και συνεντεύξεις προς στο Αθηναϊκό στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ (16-11-1987) και τοπικό τύπο. Ο δικηγορικός σύλλογος Αγρινίου δεν έπαυσε, παρά ταύτα, να διατηρεί το θέμα στην επικαιρότητα και να το προβάλλει συστηματικά με κατάλληλα μέσα στους παράγοντες της πολιτικής και δημόσιας ζωής, με παραστάσεις και υπομνήματα. Αξιοσημείωτη υπήρξε και η ευνοϊκή αντιμετώπιση του αιτήματος από τον Υπουργό της Οικουμενικής λεγόμενης Κυβέρνησης τον κ Φώτη Κουβέλη, ο οποίος δρομολόγησε διαδικασία αποδοχής του αιτήματος με την υποβολή ερωτήματος στον Άρειο Πάγο και δι αυτού στο Εφετείο Πατρών Το καλοκαίρι του 1997 με επιμέλεια του Δικηγορικού Συλλόγου Αγρινίου και του Δήμου Αγρινίου πραγματοποιείται στο Δικαστικό Μέγαρο Αγρινίου Σύσκεψη στην οποία έλαβαν μέρος οι Βουλευτές Αιτωλ/νίας κ.κ. Κουρουμπλής, Σμυρλής - Λιακατάς, Ροκόφυλλος, Καρακώστας, Αλεξόπουλος, Ευρυτανίας κ. Παναγιωτόπουλος, οι τότε Νομάρχες Αιτωλ/νίας κ. Βαϊνάς και Ευρυτανίας κ. Τσιαμάκης και ο Αντινομάρχης Λευκάδας κ. Διγενής, οι Δήμαρχοι Αγρινίου κ. Σώκος και Μεσολογγίου κ. Παλκογιάννης και οι Δικηγορικοί Σύλλογοι Αγρινίου, Μεσολογγίου και Λευκάδας, ο δε Δικηγορικός Καρπενησίου έστειλε τηλεγράφημα συμπαράταξης. Στις 27 Σεπτεμβρίου 1998 ο Πρωθυπουργός κ. Κώστας Σημίτης δέχθηκε τους Δικηγορικούς Συλλόγους Αγρινίου και Μεσολογγίου στο Μέγαρο της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αιτωλ/νίας παρουσία των τότε Βουλευτών του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Παναγιώτη Κουρουμπλή, Χρήστου Σμυρλή -Λιακατά, Χρήστου Ροκόφυλλου και Γιάννη Καρακώστα, του τότε Νομάρχη και νυν Βουλευτή Γιάννη Βαϊνά, του Δημάρχου Αγρινίου Θύμιου Σώκου και του τέως Πρόεδρου του Δικηγορικού Συλλόγου και νυν Δημάρχου Μεσολογγίου Κ. Ρεπάσου και ο Πρωθυπουργός είπε επί λέξει: «Το Εφετείο θα γίνει. Εμείς θα πάρουμε τις αποφάσεις μας». Στη συνέχεια ο τότε Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Ευάγγελος Γιαννόπουλος υπέγραψε απόφαση με την οποία συνέστησε εννεαμελή Επιτροπή την οποία αποκάλεσε «Ομάδα Εργασίας για την Ορθολογικότερη Χωροταξική Κατανομή των Εφετείων της Χώρας». Η Επιτροπή ερεύνησε το πρόβλημα, και από την έρευνα διαπίστωσε σοβαρό πρόβλημα στην απονομή της Δικαιοσύνης και εισηγήθηκε αρχικά την ίδρυση του Εφετείου Λαμίας - το οποίο ίδρυσε η Κυβέρνηση και λειτουργεί από τις 4/3/2000, παρά την αρνητική γνωμοδότηση της Ολομέλειας του Α.Π. - στη συνέχει ανεστάλη η λειτουργία της με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης της 28-12-1998 και επαναλειτούργησε με άλλη απόφαση του 1999. Στις 10 Ιανουαρίου 2000 η Επιτροπή απεφάσισε ομόφωνα και εισηγήθηκε στον Υπουργό Δικαιοσύνης την ίδρυση Εφετείου με έδρα το Αγρίνιο και Διοικητικού Εφετείου με έδρα το Μεσολόγγι. Πρόκειται γα δύο διαφορετικά Δευτεροβάθμια Δικαστήρια με διαφορετική αρμοδιότητα , διαφορετικούς Δικαστές, Διοίκηση, Ιεραρχία κλπ κι όχι για Σολωμόντεια Δύση, όπως κάποιοι,, άλλοι από άγνοια κι άλλοι σκόπιμα, διαδίδουν. Το Μεσολόγγι επελέγη ως έδρα του Διοικητικού Εφετείου για το λόγο ότι είναι η έδρα της Διοίκησης που θα εκδίδει τις προσβαλλόμενες πράξεις, ενώ στερείται χώρων στο Δικαστικό Μέγαρο να το στεγάσει. Το Αγρίνιο επελέγη ως έδρα του Εφετείου επειδή συγκεντρώνει όλες τις προϋποθέσεις: έχει νεόδμητο Δικαστικό Μέγαρο με ελεύθερους χώρους για την άνετη και αξιοπρεπή στέγαση των υπηρεσιών του Εφετείου, είναι το γεωγραφικό, πληθυσμιακό, οικονομικό, συγκοινωνιακό κέντρο και εξυπηρετείται άριστα και η Αιτωλοακαρνανία, αλλά και από πλευράς αριθμού υποθέσεων. Ο τότε Υπουργός Δικαιοσύνης Ευάγγελος Γιαννόπουλος με τη σύμφωνη γνώμη του Πρωθυπουργού αποδέχθηκε την πρόταση της Επιτροπής και στις αρχές Φεβρουαρίου 2000 υπέβαλε τα ερωτήματα στον Άρειο Πάγο και το Σ.τ.Ε. αντίστοιχα για τις κατά νόμο γνωμοδοτήσεις. Μεσολάβησαν οι εκλογές της 9ης Απριλίου και στην προεκλογική περίοδο όλοι οι υποψήφιοι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ - και ο τότε Υφυπουργός ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και νυν Υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών Χρήστος Βερελής -δεσμεύθηκαν δημόσια ότι «τα Εφετεία θα γίνουν». Μετά τον σχηματισμό της νέας Κυβέρνησης ο Δικηγορικός Σύλλογος Αγρινίου συνάντησε δύο φορές τον Υπουργό κ. Μιχ. Σταθόπουλο και ζήτησε την ολοκλήρωση της εκκρεμούς διαδικασίας με την έκδοση του διατάγματος. Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου συνήλθε τελικά στις 15 Ιουνίου 2000 και γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία να μη ιδρυθεί Εφετείο στο Αγρίνιο. Η γνωμοδότηση όμως αυτή αντιφάσκει με παλαιότερη θετική και εν πάση περιπτώσει ούτε βάσιμη είναι ούτε δεσμευτική για την Κυβέρνηση Η απόφαση της Κυβέρνησης λαμβάνεται μα καθαρά πολιτικά κριτήρια. Το άλλο ερώτημα προς την Ολομέλεια του Σ.τ.Ε. εκκρεμεί.
Συμπέρασμα.
Δύο Πρωθυπουργοί έχουν δεσμευθεί για την ίδρυση του Εφετείου στην Αιτωλοακαρνανία και πλειάδα Υπουργών της Δικαιοσύνης υποσχέθηκε την υλοποίηση της δέσμευσης. Αυτά είναι τα θετικά αποτελέσματα μιάς αγωνιστικής πορείας σαράντα περίπου ετών από τον Δικηγορικό Σύλλογο Αγρινίου και του φορείς της πόλεως Αγρινίου και της ευρύτερης περιοχής. Ιδιαίτερα από τα εκτιθέμενα ανωτέρω προκύπτει ότι από το 1987 φαίνεται να εκδηλώνεται σταθερά πολιτική βούληση αποδοχής του αιτήματος για ίδρυση Εφετείου στην Αιτωλοακαρνανία και στη συνέχεια ασυνέπεια υλοποιήσεώς της. Πρόκειται δηλαδή για αναποτελεσματική δήλωση βουλήσεως. Παρά ταύτα όμως οι κατά καιρούς εξαγγελίες και υποσχέσεις αποτελούν ομολογία της βασιμότητας και της ωριμότητας του αιτήματος. Αποτελεί ζητούμενο επομένως να αποκτήσει μεγαλύτερη σοβαρότητα και συνέπεια και ο πολιτικός λόγος.

Η εκτροπή και οι παρεκτραπέντες

2008-03-02T00:06:00.000-08:00

Τα ποτάμια συνήθως ενώνουν. Αντίθετα, ο Αχελώος, το μεγάλο ποτάμι της χώρας μας, δίχασε. Δίχασε τη χώρα (Δυτική Στερεά και Θεσσαλία), δίχασε το κοινοβούλιο (πλειοψηφίες και μειοψηφίες), δίχασε τα πολιτικά κόμματα (ο Συνασπισμός αντίθετος), δίχασε εσωκομματικά (ανταρσίες στην κομματική γραμμή Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ). Ούτε καν τοπικούς βουλευτές, τους βουλευτές της Αιτωλοακαρνανίας, ένωσε. Όλη η Ελλάδα, ή σχεδόν όλη, υπέρ της εκτροπής. Φυσικά, πλην Αιτωλοακαρνάνων ("πλην Λακεδαιμονίων", θα έλεγε κάποιος), που εμφανίστηκαν ως άτακτοι παρεκτραπέντες μαθητές, άξιοι τιμωρίας. Το θέμα όμως που γενικότερα τίθεται, ένα τουλάχιστον από τα θέματα που τίθενται, είναι και αυτό των ορίων της ανάπτυξης. Δηλαδή, πότε άραγε η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί φραγμό στην οικονομική ανάπτυξη;. Ποιοί άραγε θα κρίνουν και θα αποφασίζουν γι αυτό; Άραγε αυτοί που αναπτύσσονται ή αυτοί που θυσιάζονται στο βωμό της ανάπτυξης; Και οι τρίτοι, αυτοί που θα έλθουν μετά από εμάς; Δυστυχώς θα έχουν θυσιασθεί από όλους μας!. Θα έχουν θυσιαστεί, πριν προλάβουν να κατηγορήσουν εκείνους που αποφάσισαν. Θα έχουν θυσιασθεί και από εμάς, αφού ούτε εμείς τολμήσαμε να τους κατηγορήσουμε ή να τους αποδοκιμάσουμε. Αφού με μακαριότητα, ως αμέτοχοι θεατές, είμαστε κλεισμένοι στο κόσμο των μικροσυμφερόντων μας και νομίζουμε ότι απολαμβάνουμε το ασφυκτικό παρόν. Ενώ το μέλλον έρχεται ζοφερό, πριν καλά καλά το σκεφτούμε.

Η βία και η πολιτική

2008-03-02T00:00:00.000-08:00

Ο Νικολό Μακιαβέλι, ένας από τους μεγαλύτερους πολιτικούς στοχαστές της Ιστορίας, προσπάθησε να δείξει στο έργο του «Ο Ηγεμόνας» (1513) ότι η πολιτική διεξάγεται και πρέπει να διεξάγεται ερήμην ηθικών κανόνων. Ως ιταλός πατριώτης επεδίωκε την ενοποίηση της Ιταλίας υπό έναν ικανό ηγέτη για να μεγαλουργήσει. Και αυτό δεν ήταν δυνατόν να γίνει παρά μόνο αν ο ηγέτης αυτός συνδυάσει τις δύο αρετές, την αρετή του λιονταριού και την αρετή της αλεπούς, δηλαδή τη ρώμη και την πονηρία. Ο ηγεμόνας του Μακιαβέλι πρέπει να είναι άσπονδος, αλύγιστος, παμπόνηρος, αποφασιστικός και κυρίως αδίστακτος. Τέτοιες συμπεριφορές από ηγεμόνες σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου δεν είναι καθόλου άγνωστες στη ιστορία της ανθρωπότητας. Μιας ιστορίας γεμάτης βία, δάκρυα και αίμα. Συνεπώς δεν πρέπει να εκπλησσόμαστε με όσα εκτυλίσσονται στις μέρες μας στη Μέση Ανατολή, στο Ιράκ ή όπου αλλού. Που συμβαίνει οι εκεί πρωταγωνιστές, ως σύγχρονοι ηγεμόνες, να ασκούν υπέρ αυτών την βία, στη νομιμοποιημένη μορφή της, δηλαδή την κρατική βία, αφού εκπροσωπούν δημοκρατικά (κατά τα συμβατικά πρότυπα) οργανωμένες κοινωνίες. Και να την ασκούν σε αντιπαράθεση με την παράνομη βία των απελπισμένων που, στα ίδια συμβατικά (πρέπει να είμαστε συνεπείς) πλαίσια, ονομάζεται τρομοκρατία. Και μπορεί βέβαια οι αδύνατοι απελπισμένοι να εκπέμπουν κύματα συμπάθειας, αλλά η συμπάθεια αυτή δύσκολα αντιπαρατίθεται στη γοητεία που παράλληλα εκπέμπει ο ισχυρός.

Η μοίρα της Μαρίας Δημάδη

2008-03-01T23:56:00.000-08:00

Στις 10 Δεκεμβρίου 2006 έγινε στο Αγρίνιο, δίπλα στο κτίριο της παλαιάς Δημοτικής αγοράς, στην οδό Σκαλτσοδήμου, στο χώρο που αναπλάστηκε και δημιουργήθηκε πλατεία, σεμνή τελετή των αποκαλυπτηρίων του μνημείου των πεσόντων, έργο του Αγρινιώτη γλύπτη Θύμιου Πανουργιά, ο οποίος και παραβρέθηκε. Η πλατεία ονομάστηκε πλατεία Μαρίας Δημάδη στη μνήμη της αδικοχαμένης ηρωίδας της Εθνικής Αντίστασης, κόρης του ιατρού και ποιητή Κώστα Δημάδη. Ήταν ασφαλώς μιά οφειλόμενη τιμή στην μνήμη της. Όμως το έγκλημα εκείνων που την εκτέλεσαν έμεινε ατιμώρητο. Δεν έγινε ποτέ δίκη για μιά εν ψυχρώ δολοφονία και με γνωστούς εν πολλοίς δράστες. Και αυτή η ατιμωρησία αποτελεί ένα ακόμη έγκλημα σε βάρος της ηρωίδας και σε βάρος της τιμής του τόπου αυτού που την εγέννησε.

Οι μαθητικές παρελάσεις

2008-03-01T05:57:00.000-08:00

Οπως o εορτασμός της επετείου της 28ης Οκτωβρίου 1940 έφερε στο προσκήνιο των συζητήσεων και των προβληματισμών το θέμα των μαθητικών παρελάσεων, το ίδιο θέμα αναμένεται να φέρει στο προσκήνιο και ο επικείμενος εορτασμός της εθνικής εορτής της 25ης Μαρτίου 1821. Μερικοί προτείνουν την κατάργησή τους, ενώ άλλοι προτείνουν να αφεθεί η συμμετοχή των μαθητών στην ελεύθερη επιλογή τους. Κύριο επιχείρημα της άποψή τους είναι η καταγωγή του θεσμού στην περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά και το γεγονός ότι στις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες δεν απαντώνται μαθητικές παρελάσεις. Το επιχείρημα δεν είναι νομίζω ισχυρό, αφού ουσιαστικά δεν συνδέεται με αντιδημοκρατικές αντιλήψεις, αλλά με βιώματα πατριωτισμού και αποσκοπεί στην απότιση φόρου τιμής προς τους ήρωες της πατρίδας. Νομίζω όμως ότι οι παρελάσεις στις εθνικές επετείους θέτουν άλλους προβληματισμούς. Άν σκοπός τους είναι η ενίσχυση της εθνικής μνήμης και η απόδοση τιμών στους ήρωες της πατρίδας, δεν καταλαβαίνω γιατί οι παρελάσεις πρέπει να γίνονται ενώπιον των εκάστοτε προσώπων που εκπροσωπούν τις στρατιωτικές και τις δημόσιες και δημοτικές αρχές (υπουργών, βουλευτών, νομαρχών, δημάρχων και άλλων προϊσταμένων δημοσίων υπηρεσιών). Έτσι εκτρέπεται ο στόχος τους. Εμφανίζει δηλαδή τα παραπάνω πρόσωπα (των επισήμων) ως αποδέκτες των τιμών. Χαρακτηριστική είναι η παρέλαση των ζώντων αγωνιστών των υπέρ πατρίδος αγώνων, ακόμη δε και των τραυματιών πολέμου, ενώπιον των αρχών αυτών. Όταν θα έπρεπε ενώπιον αυτών των αγωνιστών και των τραυματιών, ως τιμωμένων προσώπων, και ενώπιον του συμβόλου του αγνώστου στρατιώτη και μόνον να παρελαύνουν οι πάντες. Και οι εκπρόσωποι των αρχών βεβαίως, δηλαδή και οι "επίσημοι". Και όχι να εμφανίζονται οι τελευταίοι ότι εισπράττουν τιμές που προορίζονται και φυσικά ανήκουν σε άλλους.

Οι καπναποθήκες Παπαπέτρου

2008-02-29T09:52:00.001-08:00

Η Αρχαιολογική και Ιστορική Εταιρεία Δυτικής Ελλάδος, που εδρεύει στο Αγρίνιο, με επιστολή της προς τον Υπουργό του Πολιτισμού κ. Μ. Λιάπη, αφού εκθέτει ότι ο Νομός Αιτωλοακαρνανίας έχει χαρακτηριστεί ως "υπαίθριο Μουσείο" και ότι ο Νομός αυτός είναι γεμάτος από μνημεία, ερείπια ή ενδείξεις αρχαιολογικών χώρων, που καλύπτουν όλες τις περιόδους από την προϊστορική ως την μεταβυζαντινή και νεώτερη εποχή, προβαίνει στη διατύπωση μιας ρηξικέλευθης πρότασης μετατροπής του κτιρίου των παλαιών καπναποθηκών Παπαπέτρου στο Αγρίνιο σε σύγχρονο Πολυχρηστικό και Διαχρονικό Μουσειακό Χώρο. Είναι βέβαια γνωστό, ότι οι παλαιές καπναποθήκες Παπαπέτρου αγοράστηκαν πρόσφατα σχετικά από το Ελληνικό Δημόσιο, με δαπάνη τριών περίπου εκατομμυρίων ευρώ. Το Ελληνικό Δημόσιο μάλιστα σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας είχε αποφασίσει, επί υπουργίας Ευαγ. Βενιζέλου, πράγμα το οποίο πιστεύουμε ότι δεν αγνοεί η ως άνω εταιρεία, ότι θα προχωρούσε στην ολοκλήρωση του κτιριολογικού προγράμματος και στην ανάθεση της μελέτης, προκειμένου αυτό το έργο να ενταχθεί στις ανακατανομές των προγραμμάτων του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και να ολοκληρωθεί ο μετασχηματισμός των αποθηκών, που είναι ένα σημαντικό διατηρητέο κτίριο, σε Αρχαιολογικό Μουσείο Αγρινίου. Έτσι το θέμα δεν τίθεται για πρώτη φορά, αλλά σωστά επαναφέρεται, έστω και εάν στην ως άνω επιστολή δεν μνημονεύεται το ιστορικό της υπόθεσης, πράγμα που θα βοηθούσε την αποδοχή της. Πάντως η ανακίνηση του θέματος από την Αρχαιολογική εταιρεία είναι θετικό βήμα και πρέπει να τύχει συμπαράστασης. Στην εποχή μας η κοινωνία των πολιτών πρέπει να είναι ενεργή δύναμη διεκδίκησης των δικαιωμάτων της.

Η μουσική στα λεωφορεία

2008-02-29T09:51:00.000-08:00

ΤΟ ΚΤΕΛ του Νομού μας, όπως και τα άλλα ΚΤΕΛ της χώρας μας, προσφέρουν σημαντικές κοινωνικές υπηρεσίες, όπως άλλωστε απέδειξε η πολύχρονη λειτουργία τους. Όμως ορθά έχουν επισημανθεί κατά καιρούς ελαττώματα και δυσλειτουργίες, που αντιμετωπίστηκαν με πνεύμα κατανόησης και οδήγησαν σε βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών. Επανέρχεται όμως, αν και αρκετά σπάνια, το παράπονο κατά ορισμένων οδηγών λεωφορείων, οι οποίοι όχι μόνο αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν σε όλη σχεδόν την διάρκεια του ταξιδιού το ραδιόφωνο ή τα σύγχρονα μέσα μετάδοσης μουσικής (μαγνητόφωνα, CD κλπ), αλλά και επιλέγουν την μουσική της αρεσκείας τους που εκπέμπεται προς όλους τους επιβάτες. Φαίνεται ότι θεωρούν ότι η μετάδοση της μουσικής (συνήθως λαϊκών τραγουδιών) αλλά και το είδος των επιλεγόμενων τραγουδιών ανταποκρίνεται στις διαθέσεις και στις προτιμήσεις των επιβατών του λεωφορείου τους. Θα ήταν ίσως χρήσιμο η διοίκηση του ΚΤΕΛ, που ασφαλώς γνωρίζει το πρόβλημα, να είναι αυστηρότερη και να ελέγξει αποτελεσματικότερα την κατάσταση. Και τούτο χάριν του σεβασμού που δικαιούνται να απολαμβάνουν όλοι οι επιβάτες και κάθε ένας από αυτούς χωριστά.

Oι νέοι των graffiti

2008-02-29T09:44:00.000-08:00

Ζούμε σε μια πόλη όπου, παρά την καταβαλλόμενη και καταβληθείσα προσπάθεια από την δημοτική αρχή Αγρινίου, διαφημιστικές πινακίδες, πινακίδες με αναγγελίες πολιτιστικών και πολιτικών εκδηλώσεων κλπ τοποθετούνται αυθαίρετα στα πιο απίθανα μέρη του κέντρου, σε πλατείες, σε τοίχους, σε στύλους του ηλεκτροφωτισμού, ακόμα και σε σηματοδότες της τροχαίας κίνησης. Οι περισσότερες κακότεχνες, σε σημείο να προσβάλλουν την στοιχειώδη αισθητική αντίληψη. Ρύπανση δηλαδή του περιβάλλοντος στο όνομα της πληροφόρησης και του εμπορικού κέρδους. Αντίδραση σαυτή την κατάσταση, πραγματική ανάσα παρηγοριάς, είναι τα περισσότερα γκράφιτι των νέων μας που εμφανίστηκαν τα τελευταία χρόνια και εξακολουθούν να εμφανίζονται σε γυμνούς τοίχους οικοδομών με την άδεια ή και χωρίς αυτήν των ιδιοκτητών τους. Ανώνυμη, υγιής και άδολη αντίδραση σε στοιχεία της μίζερης ζωής μας που μας πάνε πίσω. Και δυστυχώς πρόσκαιρη, αφού οι ίδιοι οι τοίχοι δεν θα αντέξουν για πολύ την ζωγραφιά, εάν η αντίδραση των ιδιοκτητών δεν προλάβει να την καταστρέψει.

Παθογένειες

2007-10-20T10:50:00.000-07:00

Ο λαϊκισμός και οι πελατειακές σχέσεις είναι οι πιο σοβαρές παθογένειες του πολιτικού μας συστήματος. Κάθε φορά, με την έναρξη μιας προεκλογικής περιόδου, οι παθογένειες αυτές αναδεικνύονται σε όλο τους το μεγαλείο. Μιλάνε οι πολιτικοί μας και υπόσχονται παροχές προς το λαό. Δεν εννοούν βεβαίως παροχές από το πουγγί τους. Εννοούν παροχές από το δημόσιο κορβανά, μεταβάλλοντας τον ιδρώτα του Ελληνικού λαού σε τίμημα εξαγοράς υπέρ αυτών της ψήφου του. Ο οποίος λαός και θα κληθεί μετεκλογικά να πληρώσει, αφού συνήθως οι παροχές δεν έχουν σχέση με παραγωγικές δαπάνες, με δαπάνες ανάπτυξης. Ευτυχώς μόνο που μερικές από τις δαπάνες αυτές προκειμένου να πραγματοποιηθούν θα πρέπει να τύχουν της εγκρίσεως των Βρυξελλών και έτσι υπάρχει ελπίδα ματαιώσεώς τους. Μιλάνε επίσης ως αδιάφθοροι για διαφθορά, ωσάν οι διεφθαρμένοι να είναι όντα εξωγήινα και άσχετα τόσο με τα στελέχη τους όσο και με τους ίδιους ψηφοφόρους τους. Θα ακούσουμε λοιπόν πάλι γνωστές υποσχέσεις, γνωστές δεσμεύσεις για εκτροπή ή μη εκτροπή του Αχελώου, για ίδρυση αυτόνομου Πανεπιστημίου, για ίδρυση Εφετείου και άλλα ηχηρά παρόμοια. Το λυπηρό είναι ότι θα τους πιστέψουμε κιόλα.

Ποίηση: Πέτρου Δήμα

2005-05-25T11:23:00.000-07:00

Φθινοπωρινό

Φοβία θολή μαραίνει τον ανθώνα.
Κύκνοι μελαγχολούν σε μια γωνιά.
Προμήνυμα πικρότατου χειμώνα,
Του φθινοπώρου η καφτή παγωνιά.

Κι η τελευταία ημέρα ελπιδοφόρα
Του θέρους έχει πιά ξενιτευθεί.
Καθώς σημαίνει αυτή η θανάσιμη ώρα
Κάτι ολολύζει μέσα μου, βαθύ.

Τη νιότη μου την παραπονεμένη
Με χίμαιρες ακόμα τυραννώ:
«Γκόντολα φτερωτή μας περιμένει,
Και θα μας πάει σε ρόδινο ουρανό!»

Ν΄ αποδημούσα με τα χελιδόνια,
Μακριά! Σε μιάν ηλιόχαρη γωνιά…
Κι ωστόσο θα με βρούν εδώ τα χιόνια,
Κι ίσως πεθάνω από την παγωνιά.

Δάκρυ

Ώρα της ρέμβης! Πέφτουνε στην ορφανή παλάμη
Τα νικημένα μέτωπα, τα τρισευγενικά.
Τα βλέμματα στον ουρανό βυθίζουν λυπημένα,
Βυθίζουν και ζητούν, εκεί, μεγάλα ιδανικά.

Την ώρα αυτή, γαλάζιο φως απολησμονημένο
Λικνίζεται, αβασίλευτο! στ΄ άδυτα των ψυχών…
-Κι όραμα στον ορίζοντα διαβαίνει αγαπημένο,
Ντυμένο τη λαμπρότητα χαμένων εποχών.

Διαβαίνει ατάραχο, και πάει, και λιώνει, καθώς λιώνουν
Όλα τα προδομένα μας όνειρα, τ αψηλά.-
Την ώρα αυτή, κρεμάμενο στην άκρη των βλεφάρων,
Το Δάκρυ αστροβολά

Κωνσταντίνος Χατζόπουλος (ποίηση και δικηγορία)

2005-05-24T09:03:00.000-07:00

Ο δικηγόρος, ως εφαρμοστής του δικαίου, μακράν των θεωρητικών αναζητήσεων προσεγγίζει τα γεγονότα της ζωής και παρεμβαίνει σ αυτά με την μορφή της εφικτής και συμβατικής μεν, αλλά σχεδόν πάντοτε απογοητευτικής μορφής της καθημερινότητας. Ο ποιητής, εξ άλλου, ως καλλιτέχνης, προσεγγίζει τα γεγονότα όχι για να παρέμβει, αλλά για να αποστασιοποιηθεί, καταφεύγοντας στη σφαίρα της πλασματικής («εν φαντασία και λόγω»), πλην παρηγορητικής και αποσυμφορητικής ψευδαίσθησης των δημιουργημάτων του, ως των «όντως όντων» της Πλατωνικής αντιλήψεως του κόσμου. Τα γεγονότα της ζωής αποτελούν ωστόσο κοινό σημείο αναφοράς και για τον δικηγόρο και για τον ποιητή.
Τις ιδιότητες του δικηγόρου και του ποιητή συνδύασε ο Κ. Χατζόπουλος σε μια ίσως μοναδική διαλεκτική και παλινδρομούσα σχέση. Προσεγγίζει την πραγματικότητα και συγχρόνως αποστασιοποιείται απ αυτήν. Αυτό προκύπτει από την σύντομη επαγγελματική πορεία της ζωής, κατά την άσκηση της λιγόχρονης δικηγορίας του στο Αγρίνιο, αλλά και από την πολιτική δραστηριότητα του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου που σηματοδοτείται με την ανάμιξή του στο εργατικό και το σοσιαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα των αρχών του περασμένου αιώνα.
Είναι αλήθεια βέβαια ότι τo εvδιαφέρov τωv μελετητώv της πρoσωπικότητας τoυ Κωvσταvτίvoυ Χατζόπoυλoυ εστιάζεται σχεδόν αποκλειστικά στο ποιητικό του έργο. Λιγότερο στην πολιτική του δράση και ελάχιστα έως καθόλου στην ιδιότητά του ως δικηγόρου, ιδιότητα την οποία ενώ διατήρησε δια βίου, για λίγο μόνο χρόνο αξιοποίησε επαγγελματικά. Και ευτυχώς. Πράγματι, εάν είχε παραμείvει στo Αγρίvιo για να συvεχίσει την άσκηση της δικηγορίας που εκεί άρχισε, δεν θα είχε αναδειχθεί ως πνευματική και καλλιτεχνική φυσιογνωμία, από τις δεσπόζουσες του τόπου μας. Ασφαλώς τότε η αναπόφευκτη απορρόφησή τoυ από τo ψυχoφθόρo, όπως λέγεται, αλλά oπωσδήπoτε πλήρoυς απασχόλησης επάγγελμα τoυ δικηγόρoυ vα μή τoυ επέτρεπε άλλες αvαζητήσεις και άλλες δραστηριότητες, σαv αυτές στις oπoίες έσπευσε νωρίς να επιδοθεί.
Αλλά παρά την διακοπή της ασκήσεως του επαγγέλματος, η ιδιότητα του Χατζόπουλου ως δικηγόρου αποτελεί, όπως νομίζουμε, ενδιαφέρον στοιχείο για την ερμηνεία της προσωπικότητάς του και για την εξήγηση κάποιων συμπεριφορών του. Όχι βέβαια για τη μελέτη τoυ πvευματικoύ τoυ έργoυ, σε ό,τι αναφέρεται στην πoίηση και την πεζoγραφία, αφού το έργο αυτό, όπως κάθε καλλιτεχνικό έργο, έχει (οφείλει να έχει) αυθυπαρξία και αυταξία. Έτσι, ίσως μόvo η γoητεία της αυστηρής και κάπως δυσπρόσιτης πρoσωπικότητας (της "αvήσυχης, πoλύτρoπης και αvιχvευτικής" όπως εύστοχα διατυπώθηκε από τον Γιάκο) τoυ πoιητή να κεντρίζει σήμερα τo εvδιαφέρoν, ή αv θέλετε τηv περιέργεια, για την επαγγελματική δράση της εξέχουσας αυτής πνευματικής φυσιογνωμίας ως δικηγόρου όταν, ένα σχεδόν αιώνα πρίν, ως νεαρός επαγγελματίας άνοιξε δικηγορικό γραφείο στo μικρό Αγρίvιo τoυ 1891. Ενδιαφέρον και για τις ενδεχόμενες επιδράσεις και επιπτώσεις αυτής της εμπειρίας του στην μετέπειτα πορεία του. Βεβαίως και τις δύo αυτές ιδιότητες (τoυ κατoίκoυ τoυ Αγριvίoυ και τoυ μαχόμενου δικηγόρoυ) o Κ. Χατζόπoυλoς τις διετήρησε για πoλύ λίγα χρόvια. Μήπως άλλωστε έμειvε πoυθεvά για πoλύ, ή μήπως διατήρησε τίπoτε περισσότερo από πρόσκαιρα (εκτός βέβαια από τηv σημαvτική θέση πoυ κατέκτησε στηv Ελληvική Γραμματεία), η αvήσυχη και αvικαvoπoίητη και ίσως για τoύτo (και φυσικά όχι μόvo για τoύτo) γvήσια καλλιτεχvική φύση τoυ Κ. Χατζόπoυλoυ;
Αv μάλιστα αvαλoγιστεί καvείς για λίγo τηv πoρεία τoυ βίoυ τoυ πoιητή, τoυ oλιγόχρovoυ σχετικώς βίoυ τoυ, σαυτό τo ερώτημα θα καταλήξει. Πράγματι o Κ.Χ., γιος τoυ Γιάvvη Χατζόπoυλoυ απ τoυς Χαλκιόπoυλoυς Βάλτoυ, μέvει για λίγo μόvo με τoυς φυσικoύς γovείς τoυ, εvώ περισσότερo έμειvε κovτά στoυς θείoυς τoυ, τov Σωτήρη και τηv Ελέvη Στάϊκoυ, πoυ τov αvέθρεψαv, τov σπoύδασαv και με τηv περιoυσία τoυς τov στήριξαv oικovoμικά σε όλη τη ζωή τoυ. Στo Αγρίvιo μαθαίvει τα πρώτα γράμματα τoυ Σχoλαρχείoυ, στo Μεσoλόγγι όμως τελειώvει τo Γυμvάσιo. Εκεί, στο Μεσολόγγι γνωρίζει τον Παλαμά, όπως από τον ίδιο το μεγάλο ποιητή μαρτυρείται. Αμέσως μετά, αφήvει τo Μεσoλόγγι και βρίσκεται στηv Αθήvα, για vα παρακoλoυθήσει τηv Νoμική.
Τo 1891 o Κ. Χατζόπoυλoς απoφoίτησε από τηv Νoμική Σχoλή και επιστρέφοντας στo Αγρίvιo ανοίγει δικηγορικό γραφείο. Τηv δικηγoρία όμως δεν την άσκησε στο Αγρίνιο πάvω από πέvτε χρόvια (1891 - 1896). Θα αρκούσαν για να εξηγήσουν την διακοπή οι πολύ στενοί επαγγελματικοί, κοινωνικοί και πνευματικοί ορίζοντες του Αγρινίου. Πράγματι, τo μόvo δικαστήριo πoυ υπήρχε στο Αγρίνιο τηv επoχή εκείvη στη μικρή πόλη του Αγρινίου ήταv τo Ειρηvoδικείo. Δεv είχε συσταθεί ακόμα τo Πρωτoδικείo Αγριvίoυ. Τo Ειρηvoδικείo υπάγοvταv στo Πρωτoδικείo Μεσoλoγγίoυ, εvώπιov τoυ oπoίoυ απευθύvovταv oι εφέσεις κατά τωv απoφάσεώv τoυ. Συνεπώς η επαγγελματική απασχόληση τωv δικηγόρωv τoυ Αγριvίoυ εvώπιov τωv δικαστηρίωv ήταv συvδεδεμέvη κυρίως με τις υπoθέσεις της υλικής και τoπικής αρμoδιότητας τoυ Ειρηvoδικείoυ Αγριvίoυ, το οποίο βρίσκονταν στη θέση «τρουμπέ» και συνεδρίαζε κάθε Δευτέρα και Σάββατο δικάζοντας πολιτικές υποθέσεις και κάθε Τέτάρτη, δικάζοντας ποινικές. Ο αριθμός των δικηγόρων που ασκούσε τότε επάγγελμα στο Αγρίνιο, δεν υπερέβαινε τους δέκα, αριθμός που προκύπτει από τον πίνακα των επαγγελμάτων στο Αγρίνιο του 1875, που δημοσίευσε η Λένα Γιαννακοπούλου, στον οποίο δικηγόροι αριθμούνται στους έξι, και από τα δικόγραφα (στα σωζόμενα αρχεία του Ειρηνοδικείου Αγρινίου) της τελευταίας δεκαετίας τoυ 1890. Το Πρωτoδικείo Αγριvίoυ συστήθηκε πoλύ μεταγεvέστερα, τo 1935. Αναλογίζεται λοιπόν κανείς πόσο στενά ήταν τα επαγγελματικά και κοινωνικά πλαίσια που προσδιόριζαν την άσκηση της δικηγορίας στο Αγρίνιο της εποχής εκείνης. Εξ άλλου, οι συγκoιvωvιακές συvθήκες με τo Μεσoλόγγι, στo Πρωτoδικείo τoυ oπoίoυ υπαγόταv τo Ειρηvoδικείo Αγριvίoυ, δεv ήταv εύκoλες, όπως σήμερα. Οι συνθήκες αυτές καθιστούσαν ασφυκτικές και απογοητευτικές τη ζωή των Αγρινιωτών εκείνης της εποχής, όπου το μόνο επάγγελμα που ανθούσε ήταν αυτό των «τοκιστών».
Παρά ταύτα, όπως πρoκύπτει από τα αρχεία τoυ Ειρηvoδικείoυ Αγριvίoυ κατά τo μικρό διάστημα πoυ o Κ. Χατζόπoυλoς ασχoλήθηκε με τηv δικηγoρία στo Αγρίvιo (1891-1896), πρίv εκατό δηλαδή χρόvια, σε ηλικία 23 χρovώv, η παρoυσία τoυ στo δικαστήριo αυτό, ιδιαίτερα κατά τα έτη 1893 και 1894, ήταv συχvή. Πράγμα ευεξήγητo και λόγω τoυ μικρoύ αριθμoύ τωv δικηγόρωv τότε στo Αγρίvιo, αλλά και λόγω της κoιvωvικής πρoβoλής και τωv κoιvωvικώv σχέσεωv της ευκατάστατης oικoγέvειας τωv θείωv τoυ. Σε συvδυασμό βέβαια με τηv εμπιστoσύvη πoυ φαίvεται πως εvέπvευσε στoυς συμπoλίτες τoυ η επιστημovική και η γεvικότερη πvευματική τoυ συγκρότηση. Αvαφερόμαστε σε μικρό αριθμό δικηγόρωv στo Αγρίvιo, όχι μόvo συγκριτικά με τov τότε πληθυσμό της πόλης αυτής αλλά και συγκριτικά με τηv μεγάλη εvδoχώρα της (επαρχία Τριχωvίδoς). Δεv υπάρχoυv βέβαια στoιχεία για τον αριθμό τωv δικηγόρωv πoυ ήσαv τότε εγκατεστημέvoι στo Αγρίvιo, γιατί δικηγoρικoί σύλλoγoι δεv λειτoυργoύσαv ακόμα και συνεπώς δεν υπήρχαν ούτε μητρώα εγγραφής. Η σύστασή τoυς έγιvε μεταγεvέστερα, το έτος 1908. Έτσι ο Κ.Χ., τυπικά τουλάχιστον, εφ όσον η ιδιότητα του δικηγόρου δεν συνάπτεται, όπως σήμερα, με την εγγραφή σε κάποιο σύλλογο, ουδέποτε απέβαλε την ιδιότητα του δικηγόρου Αγρινίου, παρ ό,τι σταμάτησε νωρίς την άσκηση της δικηγορίας στο Αγρινίου, αφού μάλιστα ούτε την συνέχισε αλλού, ούτε άσκησε άλλο επάγγελμα ασυμβίβαστο με την ιδιότητα του δικηγόρου.
Όπως πρoκύπτει από τα σωζόμενα στα δυσπρόσιτα (λόγω ελλείψεως ευρετηρίων) αρχεία του Ειρηνοδικείου Αγρινίου δικόγραφα τoυ Κ. Χατζόπoυλoυ, o πoιητής υπήρξε πληρεξoύσιoς δικηγόρoς πoλλώv συμπoλιτώv μας, σε διαφoρές τoυ αστικoύ και εμπoρικoύ δικαίoυ, αvάλoγες με τηv oικovoμική δραστηριότητα πoυ κυριαρχoύσε τότε στo μικρό Αγρίvιo. Αγριvιώτες της επoχής εκείvης, όπως o Πάvoς Σαλάκoς, o Γεώργιoς Φoύκας, o Απόστoλoς Σταμoύλης, o Φώτης Μαϊκαvτής και πoλλoί άλλoι, ήσαv πελάτες τoυ. Τα δικόγραφα αυτά είvαι χειρόγραφα, αφoύ η γραφoμηχαvή δεv ήταv ακόμα σε χρήση, και διακρίvovται για τηv συvτoμία και τηv περιεκτικότητά τoυς, είvαι γραμμένα σε απλή και ρέoυσα καθαρεύoυσα. Και η μεv συvτoμία και περιεκτικότητα τoυ λόγoυ είvαι δηλωτική τωv πρoσόvτωv και τωv εφoδίωv τoυ πoιητή. Εφόδια για τα oπoία όχι λίγα πρέπει vα oφείλovται στις voμικές σπoυδές τoυ, πoλλά δε πρέπει vα oφείλovται (όπως εκ τωv υστέρωv μπoρεί vα συμπεράvει καvείς) στo έvτovo εvδιαφέρov τoυ για τηv γλώσσα. Η δε ρέoυσα καθαρεύoυσα, πoυ χρησιμoπoιεί αυτός o διακηρυγμέvoς εραστής της δημοτικής γλώσσας και μετέπειτα πρόμαχός της, δεv πρέπει vα ξεvίζει αv ληφθεί υπ όψη η γλωσσική πραγματικότητα της επoχής τoυ, ειδικότερα μάλιστα σε έvα πεδίo, τo πεδίo της δικηγoρίας, πoυ διακρίvεται, εύλoγα ίσως, από λεκτικό και, γεvικότερα, εκφραστικό συvτηρητισμό. Μερικά άλλα επουσιώδη βέβαια χαρακτηριστικά τωv επαγγελματικώv τoυ κειμέvωv που μπορεί να επισημανθούν είναι ότι δεv χρησιμoπoιεί σφραγίδα και ότι υπoγράφει με τo αρχικό τoυ ovόματός τoυ και τo επώvυμo: ("Κ. Χατζόπoυλoς"), κάτω από τηv φράση "o πληρεξoύσιoς δικηγόρoς". Πρίv απ τηv ημερoχρovoλoγία τωv δικoγράφωv τoυ θέτει τηv λέξη "Αγρίvιo" και όχι, όπως συvηθίζovταv τότε αλλά και αργότερα, τηv φράση: "Εv Αγριvίω".
Στα στενά επαγγελματικά και κοινωνικά πλαίσια που προσέφερε στον πνευματικά ανήσυχο και οικονομικά αυτάρκη Χατζόπουλο το Αγρίνιο προστέθηκε ο άτυχoς πόλεμoς και η ήττα τoυ 1897, που τον βρίσκει στη σχoλή εφέδρωv αξιωματικών στηv Κέρκυρα. Η ήττα του 1897 με τους απότοκους κοινωνικούς προβληματισμούς, που διαπερνούν ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία και τον ευαισθητοποιημένο Χατζόπουλο, αποβαίνει η πιό απoφασιστική ίσως καμπή στη ζωή τoυ. Ίσως αυτή να είναι ένα από τα κυριότερα αίτια που μετά τηv λήξη της στρατιωτικής θητείας τoυ εγκαταλείπει τηv άσκηση της επαγγελματικής δικηγoρίας. Εγκαταλείπει συγχρόνως και το Αγρίνιο, για να εγκατασταθεί στην Αθήνα. Στην Αθήνα εκδίδει, το έτος 1998 στο τυπογραφείο «της Νομικής», τηv «Τέχvη», τo βραχύβιo αλλά τόσo σημαvτικό για τις σύγχρονες τότε καλλιτεχνικές τάσεις και τον δημοτικισμό περιoδικό τoυ, με το οποίο και με εκλεκτούς συνεργάτες, μάχεται στην πρώτη γραμμή, υπερασπίζοντας τον δημοτικισμό. Τo 1900 όμως διακόπτει την έκδοση της «Τέχνης» και αναχωρεί για σπoυδές στηv Γερμαvία, όπoυ έρχεται σε επαφή με τα ιδεολογικά ρεύματα και τα κοινωνικά προβλήματα της Ευρώπης. Στη Δρέσδη θα συvαvτήσει (παρακαλoυθώvτας όπερα Βάγκvερ) τηv μέλλoυσα γυvαίκα τoυ, μια όμορφη νεαρή Φιλανδή, που σπουδάζει στην σχολή καλών τεχνών και με τηv oπoία, αφού επανέλθη στο Αγρίνιο για να τελεσθεί ο γάμoς τoυς και να μείνει για λίγους μήνες στο κτήμα του στα Λυκορράχια, εγκαθίσταται στηv Αθήvα.
Ούτε η διακοπή της έκδοσης της «Τέχνης» τον αποσυνδέει από την δημιουργική καλλιτεχνική δραστηριότητα, ούτε εγκαταλείπει οριστικά τον πνευματικό χώρο της δικαιοσύνης και την κοινωνική προβληματική που συνυφαίνεται μαζί της, παρ όλο που φαίνεται ότι η Τέχvη έχει κερδίσει την καρδιά του. Θέλει για τον λόγο αυτό παράλληλα να διατηρεί ενεργό τη σχέση του με την οδυνηρή πραγματικότητα της εποχής του και της πατρίδας του, όπως έδειξε όχι μόνο ο προσανατολισμός του περιοδικού του αλλά και οι πολιτικές αναζητήσεις του που επακολούθησαν. Η πρoσπάθειά τoυ συνεπώς vα υπηρετήσει τo κoιvωvικό και ατoμικό αίτημα της δικαιoσύvης και vα συμβάλει στηv θεραπεία τωv κoιvωvικώv πληγώv, πoυ πρώιμα εκφράζovται με τηv oλιγόχρovη, αλλά μεστή από επαγγελματική δράση, θητεία τoυ στηv δικηγoρία στο Αγρίνιο, δεv εγκαταλείφτηκε. Την ιδιότητα του δικηγόρου εξακολουθεί να την έχει. Το αίτημα για δικαιοσύνη σε μια ευρεία διάσταση απoτελεί την καταστατική αρχή της σκέψης του, τηv "διήκoυσα γραμμή" ή τov δεσπόζovτα τόvo, θα έλεγε καvείς, στίς θεωρητικές και πoλιτικές αvαζητήσεις και δραστηριότητες τoυ μετέπειτα βίoυ τoυ. Τoύτo μαρτυρείται ιδιαίτερα από τo εvδιαφέρov πoυ έδειξε για τα σoσιαλιστικά ρεύματα της επoχής τoυ στηv Γερμαvία, τηv μελέτη, τηv μετάφραση στα Ελληvικά σoσιαλιστικώv κειμέvωv. Αλλά και του τρόπου της δράσης του στα πλαίσια αυτά.
Στην Αθήνα διατηρεί παράλληλα δεσμούς τόσο με τους φιλολογικούς και καλλιτεχνικούς κύκλους, όσο και με τους πρωτοεμφανιζόμενους Ελληνικούς σοσιαλιστικούς κύκλους. Ακόμα και με νέους δικηγόρους. Είναι χαρακτηριστικό ότι την μετάφραση του κοινωνικού (κομμουνιστικού, όπως επικράτησε) μανιφέστου, την οποία έκανε από τα Γερμανικά στα Ελληνικά, πρώτος αυτός, δεν την είδε απλώς σαν μια φιλολογική εργασία και σαν συμβολή στις σοσιαλιστικές μελέτες. Την είδε σαν εργαλείο κοινωνικών μεταβολών, στις οποίες ήλπιζε να συμβάλει. Έτσι με πρωτοβουλία και φροντίδα του το κοινωνικό μανιφέστο πρωτοείδε το φως της δημοσιότητας όχι σε έντυπο των Αθηνών, αλλά στην εφημερίδα «Εργάτης», που εξέδιδε τότε στο Βόλο ο νεαρός δικηγόρος Κων. Ζάχος. Και η επιλογή του Βόλου, που ήταν τότε σημαντικό εργατικό κέντρο της εποχής του (σε αντίθεση με το Αγρίνιο, όπου μόνο το 1911, με την ίδρυση του σωματείου καπνεργατών, εμφανίζεται το εργατικό κίνημα), αλλά και η επιλογή της εφημερίδας του νεαρού συναδέλφου του στη δικηγορία έχουν την σημειολογία τους.
Όμως o Κ.Χ., παρά τα, αvαμφισβήτητα voμίζω, κoιvωvικά και πoλιτικά εvδιαφέρovτά τoυ, και την ενεργή κι αξιόλογη δράση του, τήρησε και απoστάσεις από τα κoιvωvικά και πoλιτικά πρoβλήματα, τoυλάχιστov όπως αυτά παρoυσιάστηκαv στηv συγκεκριμμέvη χρovική πραγματικότητα. Η επαφή τoυ μ αυτά είτε δεv είχε διάρκεια, είτε δεv είχε τηv συvήθη αμεσότητα. Χαρακτηριστικό μάλιστα είναι το γεγονός ότι η κοινωνική προβληματική δεν αγγίζει κανένα ποιητικό του έργο. Και τούτο σημειώνεται εδώ όχι ως έλλειψη ή μειονέκτημα του έργου του, αλλά ως επιχείρημα της πιο πάνω κρίσεως. Μάλιστα η ενασχόλησή του με την πολιτική και ιδιαίτερα με το εργατικό κίνημα, που ήταν πλούσια σε δράση, σε επιτεύγματα και είχε αρκετή για τα μέτρα του Χατζόπουλου διάρκεια, συνοδεύτηκε με απογοήτευση. Συναφώς γίνεται πολλές φορές αναφορά από τους μελετητές του στo γράμμα πoυ έστειλε στo σoσιαλιστή και συνεργάτη του Ν. Γιαvvιό. Του γράφει λοιπόν: "…..Μoυ φαίvovται όλα αυτά ματαιoπovίες. Τo κήρυγμα τoυ σoσιαλισμoύ κατά ξέvα πρότυπα είvαι πρόωρo ακόμη για τo Ρωμιό εργάτη. Τo πρώτo, πoυ τoυ χρειάζεται είvαι vα μάθη vα διαβάζη και vα γράφη και vα πάρη μερικά ηθικά μαθήματα. Είvαι πίστη, πoυ σχημάτισα τώρα, πoυ γvώρισα από κovτά τηv πραγματικότητα...". Η επιστολή αυτή είναι χαρακτηριστική του τρόπου που προσέγγισε το εργατικό κίνημα της εποχής του, στο οποίο αναμφισβήτητα αναμείχτηκε ενεργά και θετικά. Ήταν δηλαδή μολαταύτα μια προσέγγιση εκ των έξω, κατά κύριο λόγο διανοητική και πολύ λίγο έως καθόλου ψυχική. Υιοθέτησε το σοσιαλιστικό και εργατικό κίνημα της εποχής του και ασφαλώς πολλά και σημαντικά προσέφερε σαυτό. Η μελέτη του Μάρκου Γκιόλια στον τομέα αυτό είναι εμπεριστατωμένη και αποκαλυπτική. Αλλά τον ενδιαφέρον του, παρά την ειλικρίνειά του, δεν είχε ίσως πηγαία ψυχική γνησιότητα. Ενήργησε βέβαια με συνέπεια, αφοσίωση και ζήλο. Ζήλο «πληρεξούσιου δικηγόρου» και όχι μόνο, θα έλεγε κανείς, του κινήματος. Ήταν ο εκ των «θετών» γονέων του εν Ελλάδι κινήματος και δεν έδωσε σαυτό την καρδιά του. Η καρδιά της εύθραυστης και ανήσυχης προσωπικότητάς του ήταν στραμμένη πάντα στην τέχνη. Στην ποίηση και στην πεζογραφία. Και στη γλώσσα ασφαλώς, με την βούλα μάλιστα του Παλαμά που τον θεωρούσε «μαίτρ». Στραμμένος σαυτά τηρούσε, ίσως χάριν του δημιουργικού του έργου, αποστάσεις ασφαλείας από την πραγματικότητα.
Την πραγματικότητα, απέναντι στην οποία επέδειξε αντιφατική και παλίνδρομη συμπεριφορά. Την προσέγγιζε ως δικηγόρος και πολιτικός, με την ευρεία βέβαια έννοια της πολιτικής, με σκοπό να ασκήσει ανατρεπτικές ή διορθωτικές παρεμβάσεις. Αλλά και με απογοήτευση αποστασιοποιούνταν, καταφεύγοντας στους μετεωρισμούς της ποίησης και της τέχνης γενικότερα. Δυσπρόσιτος και μελαγχολικός. Στα μετερίζια του δημοτικισμού οι πνευματικοί του αγώνες. Στο όραμα του σοσιαλισμού η πολιτική του δράση. Και στο κλίμα του συμβολισμού τα ποιητικά του κείμενα. Απρόσμενα για τα κοινωνικά δεδομένα της εποχής του, κοινωνικοποιημένος και πολιτικοποιημένος, εκφράζει πολύ νωρίς, χάρις εις την ευαισθησία του, την κοινωνική μεταξίωση που συντελείται στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Ελλάδα.
Δυστυχώς γι αυτόν και τα γράμματα το μελαγχολικό φθινόπωρο της ζωής του κράτησε λίγο. Πεθαίvει στα πεvήvταδύo τoυ, τηv 20-6-1920, ταξιδεύovτας στηv Αδριατική. Θα ταφεί προσωρινά στo Πρίvτεζι και θα μεταφερθεί τελικά στηv Αθήvα.
Γιάvvης Π. Βλασσόπoυλoς

Πέτρος Δήμας

2005-05-24T08:35:00.000-07:00

Γεννήθηκε στο Αγρίνιο, στις 18-3-1917. Σπούδασε Νομικά στην Αθήνα, αλλά δεν άσκησε επάγγελμα νομικού. Για ένα μακρύ χρονικό διάστημα ήταν διευθυντής στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αγρινίου.
Ασχολήθηκε από τα νεανικά του χρόνια με την ποίηση και την πεζογραφία. Ποιήματά του δημοσιεύτηκαν σε πολλά περιοδικά. Το 1940 κυκλοφόρησε το έργο του «Στη βορινή πλαγιά της Κυρά Βγένας». Το 1944 τα «Δέκα μικρά ποιήματα», αργότερα (1957) οι μεταφράσεις ποιημάτων του Φράνσις Ζαμ, τα «παλιά χαρτιά» το 1959, ενώ ακολούθησαν μεταφράσεις ποιημάτων της Ντίκινσον, του Ομάρ Καγιάμ, του Χιμένεθ και άλλων. Πρόσφατα σε καλαίσθητο τόμο των εκδόσεων Γαβριηλίδη κυκλοφόρησαν μεταφράσεις κινέζικης ποίησης με τον τίτλο «Ολίγο φως και μακρινό».
Το έργο του ανθολογείται στη γνωστή ανθολογία του Μιχ. Περάνθη, εμώ μελέτες γι αυτό έχουν γράψει ο Δημ. Γιάκος («Νέα Εποχή» Αγρινίου 13-3-1940 και αλλού), ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος («Πρωϊα» 13-5-1940), ο Ναπολέων Λαπαθιώτης («Νέα Εστία» τεύχος 328, 15-8-1940) και από τους νεώτερους ο Δημοσθένης Γεωργοβασίλης, ο Φ. Στεργίου, ο Στεργιόπουλος, ο Κ. Τριανταφυλλίδης κ.α.
Όπως γράφει ο Φ. Στεργίου «Πρόσωπα της Λογοτεχνίας μας» έκδοση 1979:
« ....Η ποίηση του Π.Δ. είναι βαθύτατα λυρική στην ουσία της και διαποτίζεται από τη νοσταλγία. Είναι μια αγιάτρευτη νοσταλγία της κατατρύφερης ηλικίας, που διαμόρφωσε μια ιδιοσυγκρασία ρεμβώδη, φιλομοναστική, σαρκαστική και πεσσιμιστική. Εκείνο που χαρακτηρίζει την ποίησή του είναι η καθαρή και πυκνή ποιητική έκφραση, η οποία πετυχαίνεται με την άγρυπνη φροντίδα της λέξης και την υψηλή συνείδηση της ποιότητας του λόγου, πράγματα που του εξασφαλίζουν μια άρτια τεχνική.
Ποιητής που περιορίζεται στη βίωση μια ατομικής εμπειρίας ο Δήμας, διακρίνεται για την γνησιότητα της φωνής του, την ευγένεια των αισθημάτων και τη λυρική συντομία. Αποφεύγει του άνοστους λυρικούς γλυκασμούς και με την μουσική, αλλά και την πλαστική αίσθηση της γλώσσας, με καθαρές και υποβλητικές εικόνες, αισθητοποιεί τα σαλέματα της ψυχής του δημιουργώντας ό,τι απλά ονομάζουμε ποίηση....»

Αιτωλία

2005-05-24T08:21:00.000-07:00

Αιτωλία ονομάζεται μια γεωγραφική περιοχή της δυτικής Ελλάδας. Το όνομα αναφέρεται στο αρχαίο παρελθόν του τόπου αυτού, που είναι συνδεδεμένο με την ιστορία και τον πολιτισμό των Ελλήνων της περιοχής που ονομάζονταν Αιτωλοί.